دوشنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۸  
۲۱ صفر ۱۴۴۱  
Monday 21 Oct 2019  
۱۳۹۸/۶/۲۵    ۲۳:۱۶     بازدید:۳۲       کد مطلب:۲۴۷۱۰          ارسال این مطلب به دیگران

دین و دولت » یادداشت
نويد رهايي و آزادي سیدعلی میرموسوی
داستان حسين بن علي(ع) و ماجراي عاشورا، به شيوه هاي گوناگون روايت و تفسير شده است. روايت هاي حماسي و تراژيک و تفاسير عاطفي، تاريخي، اخلاقي، عرفاني و سياسي به گونه اي متفاوت، ماهيت و اهداف کنش و حرکت حسين(ع) و نتايج و پيامدهاي آن را بررسي و تحليل کرده اند.
داستان حسين بن علي(ع) و ماجراي عاشورا، به شيوه هاي گوناگون روايت و تفسير شده است. روايت هاي حماسي و تراژيک و تفاسير عاطفي، تاريخي، اخلاقي، عرفاني و سياسي به گونه اي متفاوت، ماهيت و اهداف کنش و حرکت حسين(ع) و نتايج و پيامدهاي آن را بررسي و تحليل کرده اند. اين تکثر و چندگانگي بيش از آنکه در داده هاي تاريخي متفاوت ريشه داشته باشد، به تفاوت در نگرش و دغدغه هاي راويان و مفسران بازمي گردد.

بر پايه همين نگرش ها و دغدغه ها، داده هاي تاريخي گزينش و گوشه هايي از ماجرا برجسته تر مي شوند تا آن روايت و تفسير را توجيه و مدلل کنند. نوانديشي ديني به عنوان جرياني که در پي فهم و تفسيري اصيل و روزآمد و پاسخگوي نيازهاي امروزين از دين است و نزديک به دو قرن قدمت دارد، در فهم و تفسير عاشورا دو رسالت و مسووليت مهم بر دوش دارد: نخست نقد برداشت هاي تحريف آميز از عاشورا و دوم تبيين و تفسير درست اين رخداد مهم تاريخي که از جايگاهي نمادين در تشيع برخوردار است. در ارتباط با رسالت نخست مي توان گفت عاشورا از سه ناحيه در معرض تحريف و کژتابي است: قشري گري و خرافات، استبداد و افراطي گري. وضعيت آنگاه بغرنج مي شود که اين سه عامل با يکديگر همراه شوند. کوشش نوانديشان ديني از سيد جمال گرفته تا شريعتي و مطهري همواره مصروف برخورد با اين سه نوع تحريف بوده است. قشري گري به نوعي برداشت سطحي از وقايع دارد که بر بنيان پيش فرض هاي تقديرگرايانه استوار است و در فهم دين تنها به ظواهر متون يا بعضي روايت هاي کم اعتبار و بي اعتبار اصالت مي دهد.

اين نگرش با روايتي تراژيک از عاشورا آن را از الگويي براي مبارزه با ستم و بيداد به بهانه اي براي شيون و زاري تقليل و آن را وسيله اي براي چشم پوشي و بخشش رفتارهاي غيراخلاقي و نادرست رايج در بين شيعيان قرار مي دهد. استبداد ساختاري سياسي است که حاميان آن به تعبير مرحوم ناييني براي شيعيان از لشکر يزيد بدترند. تشيع نمونه هاي فراواني از تحريف را تجربه کرده که تشيع صفوي يکي از آنهاست. اين تجربه به خوبي نشان مي دهد که باشکوه ترين عزاداري ها مي تواند از سوي کساني برگزار شود که نه تنها با آرمان و مرام حسين بن علي(ع) هيچ نسبتي ندارند، بلکه با سنگر گرفتن پشت امام حسين (ع) ، آزاديخواهي و مبارزه با ستم را سرکوب مي کنند.

افراطي گري جرياني است که برداشتي خشونت طلبانه و راديکال از دين ارايه مي کند. اين جريان نيز با ارايه چهره اي جنگ طلب و ستيزه جو از حسين بن علي(ع) مي کوشد رفتارهاي خشن خود را توجيه کند. آنان بدون توجه به داده هاي تاريخي او را همچون يک شورشي خشونت طلب معرفي مي کنند که براي رسيدن به هدف خود تنها شمشير را مي شناسد.

نوانديشي ديني با نقد اين سه برداشت تحريف آميز، در مرحله بعد مسووليت ارايه تفسيري درست از عاشورا را دارد که بتواند الگويي براي زندگي امروز شيعه باشد. مرزبندي با اين سه جريان به عنوان نخستين گام راهگشاي چنين تفسيري خواهد بود.

در اين تفسير حسين بن علي(ع) به عنوان الگويي براي مقاومت و ايستادگي در برابر استبداد نوپاي اموي معرفي مي شود که از راه کودن سازي توده، آلوده کردن بزرگان و سرکوب آزاديخواهان در پي تحکيم پايه هاي خود بود. حسين بن علي(ع) نوعي سياست رهايي را نويد مي داد که بر اخلاق مقاومت استوار بود. او در برنامه خود همه تدبيرهاي عقلاني لازم براي جلوگيري از خونريزي را انديشيد، ولي هنگامي که در دو راهي ذلت و شهادت قرار گرفت، در خون خود غلتيد. نداي او بر تارک تاريخ همچنان به گوش مي رسد: آزاد زي بشر، آزاد زي بشر!

(روزنامه اعتماد 14/6/98)


:
نظرات بازدیدکنندگان

نظر شما درباره این مطلب

     
جدیدترین

تحلیل و بررسی تاثیر افکار اقتصادی و اجتماعی متفکران غربی بر ذهنیت رهبران مشروطه

چرا به اینجا رسیدیم؟

سطح توسعه انسانی در کشورهای اسلامی

پارادوکس نسبت ملیت، دین و تجدد

ادوار فقهی امام

انتشار کتاب فلسفه سياسي و روش شناسي با تأکيد بر جماعت گرايي و سازه انگاري

مکتب اعتراض به استبداد مذهبی تا قیامت با نام و یاد امام حسین(ع) بالنده و پاینده است

اشرافی گری، استبداد و فاصله طبقاتی زمینه قیام عاشورا

نويد رهايي و آزادي

پر بازدید

نگاهی به کتاب «خداباوری و دانشمندان غربی معاصر» نوشته دکتر مهدی گلشنی

سکولاریسم و سکولاریزاسیون

مهجوریت قرآن در جاهایی‌که باید شکوفاتر باشد، بیشتر است

مطهری وضرورت اصلاحات درحوزه فقاهت وروحانیت

تاریخمندی در نصوص دینی

انصاف و ادب گفت و گو در قرآن

پلانتینگا و عقلانیت اعتقاد دینی

تکفیرگرایی و داعش از نگاه سلفیان معاصر

فقه سياسي شيعه و نقش دوگانه مصلحت