دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۳۹۸  
۲۲ جمادی الثانی ۱۴۴۱  
Monday 17 Feb 2020  
۱۳۹۸/۳/۲۵    ۱۶:۲     بازدید:۲۰۸       کد مطلب:۲۴۶۷۰          ارسال این مطلب به دیگران

دین و دولت » تازه های اندیشه
کرسي ترويجي: «تضمين آزادي از منظر قرآن» اندیشه دینی معاصر
به گزارش روابط عمومي دانشگاه مفيد، کرسي ترويجي: «تضمين آزادي از منظر قرآن» روز سه شنبه ۷ خردادماه ۱۳۹۸ در دانشگاه مفيد برگزار شد.

در ابتدای برنامه دکتر خانمحمدی ضمن تشکر از ناقدان محترم جناب آقای دکتر حقیقت؛ رییس دپارتمان علوم سیاسی دانشگاه مفید و جناب آقای دکتر قاضی زاده عضو هیات علمی دانشگاه قرآن و حدیث و همچنین حاضران در جلسه، بحث تضمین آزادی از منظر قرآن را مبتنی بر مفروضاتی دانستند که عبارتند از:

1- قرآن کتاب هدایت است. ذلک الکتاب لاریب فیه هدی للمتقین. قرآن کتاب سیاست، اقتصاد، عدالت وآزادی نیست. اما در قرآن آموزه هایی هست که می توان بر اساس آن متد و بر اساس نیاز های جامعه نظریه پردازی کرد.
2- اسلام بخشی از هویت انسان مسلمان را تشکیل می دهد. بنابراین سیاست ها و برنامه های کلان و ملی باید به نوعی مبتنی بر اسلام باشد و به تعبیری مخالف آن نباشد و الا با شکست مواجه می شود.
3- آزادی در منطق قرآن امری فطری است و قابل حذف یا اعطا نمی باشد.
4- پژوهش های این چنینی برای کاربردی کردن آموزه های قرآنی است.
5- روش پژوهش همان روش شناسی در تفسیر سیاسی قرآن است.
 
دکتر خانمحمدی افزودند: در این پژوهش به دو حوزه توجه ویژه شده است:

اول: موانع تحقق آزادی در قرآن که ذیل چهار مولفه مطرح شده است:
 الف- هوا و هوس ب- تقلید کورکورانه که مانع نوآوری می شود. ج- احبار و رهبان، نقش علمای دین در داستان های قرآنی قابل ملاحظه است. د- نظام پادشاهی مستبد.

دوم: ساز وکارهای تضمین آزادی در قرآن:

1- علم وآگاهی: به هر میزان که آگاهی مردم افزایش یابد باعث گسترش آزادی حقوقی است.
2- عقل گرایی وتفکر: هرچه عقلانیت گسترش یابد، عرصه بر مستبدان تنگ تر خواهد شد.
3- گسترش نقد ونقد پذیری در جامعه: هر چه اندیشه های تولید شده نقد پذیر تر باشند عرصه عمومی پویا، شاداب تر و رو به تکامل خواهد گذاشت.
4- هجرت واهمیت آن در تضمین آزادی: در قرآن هجرت به عنوان یک ساز وکار بسیار مناسب برای کسب، حفظ و تضمین آزادی است.
5- گفت وگوی مودبانه: در قرآن بیش از 55 بار ماده قول تکرار شده است. 

ایشان گفتند: در قرآن برای گفت وگو اصولی مطرح شده است: 
1- قبول تساوی طرفین 2- تخصص وعلم وآگاهی در موضوع گفت وگو 3- پرهیز از ادبیات تنش زا 4- تاکید بر مشترکات 5- خوش بینی بر نتایج گفت وگو و مذاکره. 

ناقد اول بحث جناب آقای دکتر قاضی زاده  ضمن تشکر از نویسنده گفتند: در حوزه آزادی و ارتباط آن با آموزه های دینی کار های زیادی شده است اما باز هم جای تامل زیاددارد. من سعی می کنم سه یا چهار نکته کلیدی را بیان کنم.

اول اینکه دکتر خانمحمدی گفتند از روش شناسی تفسیر سیاسی استفاده کرده ام اما من تفاوتی بین روش شناسی ایشان بادیگران ندیدم. ایشان در تفسیر سیاسی به تاریخ باوری اشاره کرده اند و این اختصاص به ایشان ندارد. گاهی تعبیر به تدبر کرده اند که چندان با تفسیر تفاوتی ندارد. کاش ایشان تفاوت روش خود با دیگران را بیان می کردند.

دوم اینکه مفهوم آزادی رادر قرآن به چه معنا دنبال می کنیم چندان در بحث ایشان روشن نیست. مثلا گاهی به عنوان رهایی از بند شیطان استفاده می کنیم این می شود آزادی معنوی. یک آزادی هم به عنوان آزادی حقوقی مطرح است مثل بحث های عبد و امه و یک بحث آزادی سیاسی است که اینها در بحث دکتر خانمحمدی تفکیک نشده است. البته منظور دکتر خانمحمدی از آزادی حتما آزادی سیاسی است به این معنا که حاکمیت ودولت مانع آزادی افراد در بیان واندیشه و... نباشند. مفاهیمی که تحت عنوان موانع آزادی ذکر کرده اند باید تفکیک می شد. مادر این مقاله تفکیک بین مفاهیم را مشاهده نمی کنیم. اگر این تفکیک صورت می گرفت بسیاری از مباحث مطرح شده قابل توجیه نبود. مثلا هوا وهوس از موانع آزادی شمرده شده است. خوب این مانع آزادی معنوی است یا مانع آزادی سیاسی ؟ این باید جدا می شد. یا مثلا مستبد مانع آزادی است. خوب این مانع آزادی خودش است یا مانع آزادی دیگران؟ بطور کلی، آزادی معنوی را باید از آزادی سیاسی جداکنیم. یا احبار و رهبان چطور مانع آزادی دیگردان می شوند؟ درست است احبار و رهبان باعث ایجاد انحراف در مردم می شوند اما اینکه مانع آزادی آن ها می شوند قابل توجیه نیست. یا تقلید چه ربطی به آزادی سیاسی دارد، کسی که خودش روحیه تقلید دارد چه کسی مانع آزادی او می شود؟ 

ناقد دوم کرسی جناب آقای دکتر حقیقت استاد دانشگاه مفید بودند. رئوس انتقادات ایشان به شرح ذیل است:

1- بین اقسام آزادی خلط شده: آزادی حقوقی، سیاسی، کلامی و اخلاقی .

2-مرز مفاهیم سنتی و مدرن رعایت نشده: آزادی هم به معنای مدرن (در تعابیر آیزایا برلین) به کار رفته، هم به معنای سنتی آن .

3-بحث انتظار از دین تقدم دارد: باید دید آیا قرآن وظیفه پرداختن به ساز و کارهای تضمین آزادی را دارد یا نه. .

4-روش اثبات گرایانه است و فقط به شواهد تأیید کننده بحث اشاره شده. البته، بسیاری از موارد ذکر شده در حد شاهد هم نیستند. آیات قتال هم باید بحث می شد. نظریه های رقیب نقد نشده است.
5-در نهایت، باید گفت در قرآن مبادی بعیده مبحث آزادی (و برخی گزاره ها در حد راهبردهای کلی) به چشم می خورد، نه سازوکار تصمین آزادی. 

در پایان این برنامه علمی دکتر خانمحمدی به برخی از نقد ها پاسخ گفتند. 
 




:
نظرات بازدیدکنندگان

نظر شما درباره این مطلب

     
جدیدترین

انسان معمولی بهترین سیاست‌گذار است نه انسان خیلی مهذب

در باب فلسفه و فلسفیدن حوزویان

نظریه ای که سنگ ‏بنای نظام جمهوری اسلامی شد

درس جاودانه فاطمه در برابر استبداد دینی

موظفیم حقوق شهروندی را برای همه طیف‌ها محترم شماریم

ظلم و ریاکاری برخی از مسلمانان را به حساب اسلام نگذارید/ در مقابل زورگویان بایستید و آنان را رسوا کنید

عسرت حضرت زهرا مبنای سیاست عمومی برای گرفتارکردن مردم نبود/ سادگی زندگی فاطمه در جهت عدالت و مساوات بود

جلسه نقد و بررسی «یهودیت از لابه‌لای متون» برگزار شد

تاریخ اندیشه سیاسی در اسلام منتشر شد

اقتدار دین در پالایش جامعه از انحرافات اجتماعی

پر بازدید

نگاهی به کتاب «خداباوری و دانشمندان غربی معاصر» نوشته دکتر مهدی گلشنی

سکولاریسم و سکولاریزاسیون

مهجوریت قرآن در جاهایی‌که باید شکوفاتر باشد، بیشتر است

مطهری وضرورت اصلاحات درحوزه فقاهت وروحانیت

تاریخمندی در نصوص دینی

انصاف و ادب گفت و گو در قرآن

تکفیرگرایی و داعش از نگاه سلفیان معاصر

پلانتینگا و عقلانیت اعتقاد دینی

فقه سياسي شيعه و نقش دوگانه مصلحت