دوشنبه ۱۸ فروردین ۱۳۹۹  
۱۲ شعبان ۱۴۴۱  
Monday 6 Apr 2020  
۱۳۹۷/۷/۱۵    ۱۶:۳     بازدید:۳۰۵       کد مطلب:۲۲۵۸۷          ارسال این مطلب به دیگران

مبانی اندیشه دینی » تازه های اندیشه
ادله عدم نیاز ذکر خداوند، هنگام ذبح سید محمدعلی ایازی
استاد سید محمد علی ایازی در میزگرد مدرسه هفتم مشق اجتهاد به بیان حلیت ذبیحه اهل کتاب پرداخت. برخی مطالب مطرح‌شده در این نشست به ‌قرار زیر است....

 استاد سید محمد علی ایازی در میزگرد مدرسه هفتم مشق اجتهاد به بیان حلیت ذبیحه اهل کتاب پرداخت. برخی مطالب مطرح‌شده در این نشست به ‌قرار زیر است:

 فقه ما حدیث گراست و به آیات قران توجه لازم را نکرده است. به‌عنوان نمونه، فقها قاعده نفی سبیل را مطرح کرده‌اند ولی قاعده عدالت که یک اصل قرآنی است مطرح نشده است.
لذا عدم توجه به قرآن به دو شکل رخ‌داده است: اولاً اینکه از جهت متن، آن توجه درخور، نسبت به قرآن صورت نگرفته است. ثانیاً از جهت شیوه‌ها و قواعد و اصولی که در لابه‌لای قرآن وجود داشته و باید با موشکافی استخراج گردد، توجه لازم صورت نپذیرفته است.

 در مورد ذبیحه اهل کتاب دو جریان  تسمیه محور و شخص محور وجود دارد. مبنای تسمیه محور آن است که بایستی برای حلیت، ذکر خداوند گفته شود یا اینکه ذکر غیر خداوند گفته نشود. مبنای شخص محور نیز بر آن است که انسان ذابح بایستی صلاحیت‌های ذبح را داشته باشد.

 خدای متعال می‌فرماید: «وَلَا تَأْکُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْکَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ» مجهول بودن «لم یذکر» در آیه شریفه، ظهور در عدم دخالت ذابح، در مسئله دارد.
 اکثر فقها با تمسک به این آیه شریفه، حکم به شرطیت تسمیه هنگام ذبح داده‌اند و بر همین اساس ذبیحه اهل کتاب را نیز حلال نمی‌دانند. درحالی‌که می‌دانیم این آیه در سوره انعام است و انعام سوره مکی است و در آن زمان اهل کتاب نبوده‌اند. سؤالی که پیش می‌آید آن است که در این صورت خطاب آیه شریفه به چه کسانی است؟ خطاب آیه به مشرکینی است که در ایام حج، ذبیحه را به همراه اسم بت‌ها می‌آوردند و بدین‌جهت حتی می‌توان از ظهور آیه شریفه که بیان اسم الله در هنگام ذبح است، چشم‌پوشی کرد.

 آیه دیگر در سوره مائده است: «الْيَوْمَ أُحِلَّ لَکُمُ الطَّيِّبَاتُ وَ طَعَامُ الَّذِينَ أُوتُوا الْکِتَابَ حِلٌّ لَکُمْ وَ طَعَامُکُمْ حِلٌّ لَهُمْ»
نکات آیه شریفه:
1-الیوم ها که در قرآن بیان‌شده مقام امتنانی دارد. «الیوم» در نگاه مفسران بدان معناست که خدای متعال می‌خواهد مسئله‌ای بیان کند که قبلاً نگفته است. به‌عنوان نمونه در بحث اکمال دین، قبلاً اکمال دینی نبوده است و از آن روی که حال اکمال دین صورت پذیرفته است می‌فرماید: الیوم اکملت لکم دینکم.
 سؤال آن است که آیا قرآن می‌خواهد به مسلمان‌ها بگوید: از فردا می‌توانید عدس، ماش و گندم‌های اهل کتاب را بخورید؟! مگر در مورد این‌ها نکته‌ای بوده است که خداوند، همراه امتنان، آیه را بیان داشته است؟ لذا مشخص است آیه در مقام بیان مانند ذبیحه است.
2-طعام در لغت معمولاً بر غذا صادق است. غذا یعنی چیزی که پخته می‌شود. علاوه بر آن، خدای متعال در هفت مورد از هشت مورد استعمال طعام در قرآن، آن را به معنای گوشت و مانند آن به‌کاربرده است.
3-مسئله دیگر سیاق آیه شریفه است که از ابتدای سوره مائده، بحث در مورد ذبیحه است.

 آیه دیگر در سوره انعام است: «و َلَا تَأْکُلُوا مِمَّا لَمْ يُذْکَرِ اسْمُ اللَّهِ عَلَيْهِ وَ إِنَّهُ لَفِسْقٌ» خدای متعال می‌فرماید: ازآنچه نام خدا بر آن ذکر نشده است، نخورید که آن فسق است.
 با مراجعه به لسان قرآن درمی‌یابیم که وقتی خدای متعال مطلبی را ذکر کرده و بعدازآن به‌وسیله "واو" نکته‌ای راجع بدان مطلب گذشته بیان می‌دارد، نکته بعد از "واو" بیانِ دلیل مطلب گذشته است. دلیل اینکه قرآن می‌فرماید آن چیزی که اسم خدا در آن برده نشده است نخورید، فسق است.

 فسق در قرآن، به قرینه‌ای که در دیگر آیات قرآن آمده است، ذکر کردن نام بت‌ها است. پرواضح است صرفاً خوردن ذبیحه اهل کتاب نکته‌ای برای صدق فسق ندارد. اگر به روایت تمسک شود نیز مصادره است.
 بنابراین منظور از «لا تاکلو» آن ذبیحه هایی که اسم غیر خدا برده می‌شود. همچنین اگر مسلمانی توجه نکرد و نمی‌دانست و اسم نبرد، نمی‌توان گفت فسق است. اهل کتاب نیز اگر اسم را نیاورده است، صدق فسق جای ندارد.

 نکته مهم دیگر در مورد روایات است که علاوه بر اینکه می‌توان از خود روایات شواهدی برای تقیید آن‌ها بیان داشت، بایستی گفت: باوجود عمومیت آیات شریفه در مسئله‌ای که بیان شد، تخصیص عمومیت قرآن به روایت واحد محل تأمل دارد.

به نقل از مشق اجتهاد


:
نظرات بازدیدکنندگان

نظر شما درباره این مطلب

     
جدیدترین

درمان طبیعی و غیرطبیعی مصداق شفای الهی است / حکم رجوع مسلمان به طبیب کافر

راهکارهای هدایتی صحیفه سجادیه برای جهانِ امروز

دغدغه دین و اخلاق در خوانده‌های سال 1390

نقد استاد علیدوست نسبت به ادعاهای دکتر سروش؛ راه شما یک صفر بزرگ و یک رعد و برق بی باران است

چرا جان باختگان کادر پزشکی در مواجهه با کرونا، تقدس«شهید» دارند؟

برخی متدینین تلقی اشتباهی از شفا دارند / شفا جایگزین دارو نیست

قبض و بسط کرونایی فقه؛ آثار فقهی کرونا

بررسی ابعاد اقتصادی فقهی جریمه دیرکرد در نظام بانکی

شر و رابطه آن با انکار خدا در نگاه فلاسفه غربی

پر بازدید

نگاهی به کتاب «خداباوری و دانشمندان غربی معاصر» نوشته دکتر مهدی گلشنی

سکولاریسم و سکولاریزاسیون

مهجوریت قرآن در جاهایی‌که باید شکوفاتر باشد، بیشتر است

تاریخمندی در نصوص دینی

مطهری وضرورت اصلاحات درحوزه فقاهت وروحانیت

انصاف و ادب گفت و گو در قرآن

تکفیرگرایی و داعش از نگاه سلفیان معاصر

پلانتینگا و عقلانیت اعتقاد دینی

فقه سياسي شيعه و نقش دوگانه مصلحت