دوشنبه ۲۷ بهمن ۱۳۹۸  
۲۲ جمادی الثانی ۱۴۴۱  
Monday 17 Feb 2020  
۱۳۹۵/۳/۲۲    ۲۳:۳     بازدید:۴۰۵       کد مطلب:۱۸۴۶۹          ارسال این مطلب به دیگران

مبانی اندیشه دینی » تازه های اندیشه
یک مطالعه‌ی تاریخی - آگوستین یودیاس نقش یسوعیان در علم روح الله رمضانی
یسوعیان اعضای یک فرقه‌ی مذهبی اند که «انجمن عیسی» هم خوانده می‌شود و وابسته به فرقه‌ی کلیسای کاتولیک است...
یسوعیان اعضای یک فرقه‌ی مذهبی اند که «انجمن عیسی» هم خوانده می‌شود و وابسته به فرقه‌ی کلیسای کاتولیک است. نقش این فرقه در تاریخ مسیحیت بسیار بااهمیت است. جالب است که این فرقه‌ی مسیحی معمولاً علم‌دوست شمرده می‌شود. این کتاب، که در سال گذشته (2015) از سوی انتشارات اسپرینگر نشر یافته است، نقشی را پژوهش می‌کند که این فرقه در پیش‌رفت علم ایفا کرده‌ است.
درباره‌ی نویسنده:
نویسنده‌ی کتاب، آگوستین یودیاس، کشیشی اسپانیایی و عضو انجمن عیسی و استاد ژئوفیزیک در دانشگاه کامپلوتنسه در مادرید است. کتاب فقط به لحاظ تاریخی اهمیت ندارد بلکه همچنین از نظر فلسفی و در ارتباط با مسئله‌ی مهم رابطه‌ی علم و دین نیز نشان‌گری‌های ارزش‌مندی دارد.
ناشر کتاب را چنین معرفی می‌کند:
- این کتاب یک تاریخ‌نگاریِ جامع ارائه می‌دهد درمورد نقشی که فرقه‌ی یسوعیان از زمان پاگرفتن تاکنون ایفا کرده‌ است.
- این کتاب دستاوردهای فرقه‌ی یسوعیان در علم را با روحانیت خاص این فرقه در پیوند می‌داند، روحانیتی که می‌خواهد خدا را در همه‌ چیز بیابد.
- پژوهش این کتاب با نظر و علاقه به تاریخ علم، تاریخ روابط میان علم و دین، و تاریخ فرقه‌ی یسوعیان انجام شده است.
در مقدمه‌ی کتاب می‌خوانیم:
حضور یسوعیان در پهنه‌های گوناگون در علوم طبیعی پدیده‌ی جالبی ست که توجه پژوهندگان و دیگران را به خود جلب کرده است... . یسوعیان در میان عامه‌ی مردم دیندارانی شناخته می‌شوند که در کار علمی درگیر اند و در برخی داستان‌های علمی-تخیلی نیز چنان نشان داده می‌شوند. انجمن عیسی را سنت ایگناتیوس اهل لویولا در سال 1540 بنیاد نهاد و چند سال پساتر این انجمن کار آموزشی‌اش را آغاز کرد، کاری که آن را کلیدی‌ترین رسالت‌اش می‌دانست. از همان آغاز در اولین کالج‌ها به آموزش ریاضیات و ستاره‌شناسی توجه ویژه‌ای شد، کاری که در آن زمان تازگی داشت. این پدیده با سرآغازهای علم مدرن هم‌زمان شد و استادان یسوعیان با بسیاری از چهره‌های کلیدی علم در آن زمان همچون گالیله، کپلر، هویگنس و نیوتن در ارتباط بودند. مبلغان یسوعی ریاضیات و ستاره‌شناسیِ اروپا را به چینیان و هندیان معرفی کردند؛ نخستین نقشه‌های بخش‌های ناشناخته‌ی آمریکا و آسیا و آفریقا را ترسیم کردند؛ و نخستین خبرها درباره‌ی جغرافیای آن سرزمین‌ها و جانوران و گیاهان در آنها را به اروپا آوردند. کار یسوعیان در زمینه‌ی علم طیِ سده‌های شانزدهم تا هژدهم تا زمان سرکوب‌ شدن‌شان در سال 1773 موضوع بسی پژوهش‌ها بوده است. نقش یسوعیان در زمینه‌ی علم طیِ سده‌های نوزدهم و بیستم کم‌تر شناخته شده است، به‌ویژه در حوزه‌های ستاره‌شناسی و ژئوفیزیک و هواشناسی. گرچه کتاب‌های چندی درباره‌ی برخی جنبه‌های تاریخی درباره‌ی دانشمندان یسوعی، به‌ویژه برای دوره‌ی زمانی اول، منتشر شده است، هیچ تاریخ‌نگاریِ کاملی نیست که در شکلی یک‌پارچه به هر دو دوره بپردازد و این هدفی ست که در این کتاب دنبال می‌شود.
این کتاب ازجمله می‌خواهد به سه پرسش پاسخ دهد:
چه یسوعیان را برانگیخت تا در نخستین کالج‌هایشان در سده‌های شانزدهم و هفدهم جایگاه مهمی به ریاضیات و ستاره‌شناسی بدهند؟
چرا آنها پس از شکل‌گیریِ دوباره در سده‌ی نوزدهم شبکه‌ای از رصدخانه‌ها در سراسر جهان بنیاد نهادند؟
پس از دهه‌ی 1970 چه روی داد که به بسته‌شدنِ رصدخانه‌ها و کاهش حضور یسوعیان در علم انجامید؟
نظر به اینکه کتاب می‌کوشد موضوع‌های بس گسترده‌ای را پوشش دهد، ناگزیر بودم چهره‌ها و دست‌آوردهایی را برگزینم که به نظرم از همه مربوط‌‌تر بودند و بکوشم آنها را در حدی که شدنی ست به بوته‌ی بررسی بگیرم. شاید برای برخی جالب باشد که یک طبقه‌ی مذهبی در کلیسای کاتولیک همواره در گذشته دست‌آوردهایی برای علم داشته و امروزه همچنان دارد. این کتاب تصویری کلی و تا حد ممکن کامل از تاریخ چنان نقشی ارائه می‌دهد و از این جهت می‌تواند به خواننده کمک کند به پرسش‌های بالا پاسخ دهد. زین‌بیش، من خواهم کوشید پیوندی میان کار یسوعیان در زمینه‌ی علم و نگرش مذهبیِ آنها بیابم. پس مخاطب این کتاب همه‌ی کسانی اند که به نقش یسوعیان در زمینه‌ی علم علاقه‌مند اند و همه‌ی کسانی که درباره‌ی دلیلِ آین امر کنج‌کاو اند.
ساختار کتاب:
کتاب با معرفیِ کریستوفر کلویوس آغاز می‌شود که از 1567 تا 1595 در کالج رومن استاد ریاضیات بود و این سنت را بنیاد گذاشت (فصل یکم). در این زمان بود که ارتباط‌های میان یسوعیان و گالیه آغاز شد، چهره‌ای که در تاریخ علم بسیار مهم است. پنج فصل نخست از کتاب دست‌آوردهای یسوعی به‌ویژه در ریاضیات و ستاره‌شناسی و فیزیک را تا پیش از سرکوب‌ شدن‌شان در سال 1773 مطالعه می‌کند. دست‌آوردهای استادان ریاضیات و ستاره‌شناسی و فیزیک در فصل دوم معرفی می‌شود. دو چهره‌ی کلیدی در این دوره کریچر و بوسکویچ اند که در فصل سوم مورد بحث قرار می‌گیرند. کار علمیِ یسوعیان در کمابیش 600 کالج در اروپا انجام می‌شد جایی که 32 رصدخانه در چندین کشور تأسیس شد. در چهارمین فصل کار شگرف ستاره‌شناسان یسوعی در چین معرفی می‌شود و این معرفی با شرح ورود متیو ریچی به پکن در سال 1601 آغاز می‌شود. یسوعیان برای 150 سال رصدخانه‌ی شاهنشاهی در چین را می‌گرداندند و در میان مندرین‌ها ارج‌مند بودند. کار ستاره‌شناسان یسوعی در هند و سفر ناموفق‌شان به هندوچین کم‌تر شناخته شده است. پنجمین فصل به طبیعت‌گرایان و جغرافی‌دانان و کاوش‌گران یسوعی می‌پردازد. کشف آمریکا این امکان را به یسوعیان داد تا ویژگی‌ها و تازه‌های جغرافیایی و جانوران و گیاهان را در سرزمین‌هایی مطالعه کنند که تا آن زمان ناشناخته بودند. یسوعیان آن سرزمین‌های جدید از کانادا تا پاتاگونیا را کاوش کردند و نخستین اروپاییانی بودند که در رودهای بزرگی چون می‌سی‌سی‌پی و آمازون و اورینوکو کشتی‌رانی کردند. علاقه‌ی آنها به جغرافیا به کار ستایش‌انگیز نقشه‌نگاری انجامید که با آن نخستین نقشه‌های بسیاری از منطقه‌های آمریکا و چین و هند و تبت و اتیوپی را تهیه کردند. این کار تا زمانی ادامه یافت که پاپ کلمنت چهاردهم درسال 1773 فرقه‌ی یسوعیان را از هم فروپاشید.
فرقه‌ی یسوعی پس از شکل‌گیریِ دوباره در سال 1814 کار خود در علم را از سر گرفت. پنج فصل پایانی در این کتاب به این دوره اختصاص دارد. در این دوره کار علمیِ‌ یسوعیان نسبت به دوره‌ی پیش از فروپاشی متفاوت بود و در مقابلِ کسانی که در آن زمان در مخالفت با علم به کلیسا می‌تاختند منشی تدافعی داشت. کار علمیِ‌ یسوعیان پاسخی به آن تاختن‌ها بود. از سال 1825 یسوعیان شبکه‌ی جدیدی از حدود 70 رصدخانه در سراسر جهان تأسیس کردند. در این باره در فصل ششم سخن خواهیم گفت. بسیاری از این رصدخانه‌ها در آفریقا و آسیا و آمریکای مرکزی و جنوبی جزو نخستین نهادها از این دست در آن کشورها بودند. دست‌آوردهای یسوعیان به‌ویژه در مطالعه‌ی جاذبه‌ی اجرام آسمانی (فصل 6) و تندبادهای حاره‌ای (فصل 7) و زمین‌لرزه‌ها (فصل 8) مهم بود. در میان چهره‌های این دوره که در فصل 9 معرفی شده‌اند از همه مهم‌تر کسانی بودند همچون سچی در فیزیک کیهانی، پری در ژئوفیزیک و ستاره‌شناسی، ماسلوین در زمین‌لرزه‌شناسی، و تیلهارد دکاردین در زمین‌شناسی و دیرین‌شناسی که همچنین به دلیل دیدگاه‌ تأثیرگذارش درباب ارتباط میان فرگشت و ایمان مسیحی مشهور است. در حال حاضر یسوعیان 133 دانشگاه و بیش از 300 دبیرستان را مدیریت می‌کنند. در فصل دهم به دانشمندان یسوعی در دوران مدرن در دانشگاه‌ها و دبیرستان‌ها خواهم پرداخت. آنها در دانشگاه‌ها و دبیرستان‌ها هم به آموزش و هم به پژوهش مشغول اند. در این فصل بطور خاص از یسوعیانی نام می‌برم که در زمینه‌ی زیست‌شناسی کار کرده‌اند.
پس از مرور پنچ سده از سنت علمیِ‌ یسوعیان، که در کلیسای کاتولیک بی‌همتا ست، شاید کسانی از دلیل آن بپرسند. در گفتار پایانیِ‌ کتاب می‌کوشم با پیوندی که میان کار علمیِ‌ یسوعیان و نگرش معنویِ‌ آنها برقرار می‌کنم به این پرسش پاسخ دهم. سنت ایگناتیوس تأکید داشت که یسوعیان بکوشند خدا را در همه‌ی چیزها بیابند. در این نگرش یسوعیان در رسالت‌شان می‌کوشند قلم‌رو پژوهش علمی را قلم‌رو تبلیغ مذهبی دانسته و در آن وارد شوند. پس کار صبورانه‌ی یسوعیان در رصدخانه‌ها و آزمایش‌گاه‌ها برای آنها به اندازه‌ی کار موعظه و تبلیغ به‌جا و مربوط است. در نظر آنها علم هم چونان دانش و چونان ابزاری برای رفاه بشر وسیله‌ای برای ترویج ایمان مسیحی است.
Jesuit Contribution to Science A History
Agustín Udías
 


:
نظرات بازدیدکنندگان

نظر شما درباره این مطلب

     
جدیدترین

انسان معمولی بهترین سیاست‌گذار است نه انسان خیلی مهذب

در باب فلسفه و فلسفیدن حوزویان

نظریه ای که سنگ ‏بنای نظام جمهوری اسلامی شد

درس جاودانه فاطمه در برابر استبداد دینی

موظفیم حقوق شهروندی را برای همه طیف‌ها محترم شماریم

ظلم و ریاکاری برخی از مسلمانان را به حساب اسلام نگذارید/ در مقابل زورگویان بایستید و آنان را رسوا کنید

عسرت حضرت زهرا مبنای سیاست عمومی برای گرفتارکردن مردم نبود/ سادگی زندگی فاطمه در جهت عدالت و مساوات بود

جلسه نقد و بررسی «یهودیت از لابه‌لای متون» برگزار شد

تاریخ اندیشه سیاسی در اسلام منتشر شد

اقتدار دین در پالایش جامعه از انحرافات اجتماعی

پر بازدید

نگاهی به کتاب «خداباوری و دانشمندان غربی معاصر» نوشته دکتر مهدی گلشنی

سکولاریسم و سکولاریزاسیون

مهجوریت قرآن در جاهایی‌که باید شکوفاتر باشد، بیشتر است

مطهری وضرورت اصلاحات درحوزه فقاهت وروحانیت

تاریخمندی در نصوص دینی

انصاف و ادب گفت و گو در قرآن

تکفیرگرایی و داعش از نگاه سلفیان معاصر

پلانتینگا و عقلانیت اعتقاد دینی

فقه سياسي شيعه و نقش دوگانه مصلحت