دوشنبه ۲۹ مهر ۱۳۹۸  
۲۱ صفر ۱۴۴۱  
Monday 21 Oct 2019  

تحلیل و بررسی تاثیر افکار اقتصادی و اجتماعی متفکران غربی بر ذهنیت رهبران مشروطه

روزنامه دنیای اقتصاد در گفتگویی با دکتر داود فیرحی نظریه پرداز و پژوهشگر اندیشه سیاسی و استاد تمام دانشگاه تهران، به تحلیل و بررسی تاثیر اقتصادی و اجتماعی متفکران غربی بر ذهنیت رهبران مشروطه پرداخته است. این گفتگو که بدلیل طولانی بودن آن در دو شماره از این روزنامه منتشر شده است در ادامه بصورت کامل و یکجا می آید.

چرا به اینجا رسیدیم؟

فرهنگ، سیاست، اقتصاد، دین، اخلاق، همدلی دولت‌ملت، اعتماد ملی و امید به آینده و میهن‌دوستی، در ایران وضع خوبی ندارد. اگر کسی معتقد است که چنین نیست، می‌تواند همچنان از اخبار صداوسیما لذت ببرد

سطح توسعه انسانی در کشورهای اسلامی

محمدرضا يوسفي شیخ رباط عضو هيأت علمي دپارتمان اقتصاد دانشگاه مفيد با موضوع «تبیین زمینه های داخلی چالش های کشورهای اسلامی» روز چهارشنبه 24 مهر ماه 1398 در کربلاي معلی برگزار شد که در ادامه گزارشی از ارائه دکتر یوسفی در این نشست می آید.

پارادوکس نسبت ملیت، دین و تجدد

ملیتی که در آن عناصر تجدد نیست اگر برجسته شود میل به ضدیت با تجدد پیدا می کند

ادوار فقهی امام

بررسی ویژگی‌های فقه امام خمینی (ره) از دو زاویه قابل مطالعه است. یکی اینکه ایشان استاد فلسفه و عرفان است

انتشار کتاب فلسفه سياسي و روش شناسي با تأکيد بر جماعت گرايي و سازه انگاري

اين کتاب مجموعه مطالعات و مصاحبه های نگارنده با متفکران داخلی و خارجی در دو حوزه فلسفه سیاسی و روش شناسی است

مکتب اعتراض به استبداد مذهبی تا قیامت با نام و یاد امام حسین(ع) بالنده و پاینده است

از امام حسین(ع) بیاموزیم که دین را با بخشنامه، زر و زور نمی توان به رگ مردم تزریق کرد/عاشورا در عین فاجعه، یک پیروزی نهفته در شکستِ ظاهری است / امام حسین(ع) با بیعت نکردن، مشروعیت یابیِ خلافتِ موروثی را در نطفه خفه کرد

اشرافی گری، استبداد و فاصله طبقاتی زمینه قیام عاشورا

یکی جنبه‌ی عاطفی این حادثه و دوم تحلیل علمی و تاریخی و عقلانی قضیه که نگاه عمیق به حادثه عاشورا، گریه بیشتری را می طلبد.

نويد رهايي و آزادي

داستان حسين بن علي(ع) و ماجراي عاشورا، به شيوه هاي گوناگون روايت و تفسير شده است. روايت هاي حماسي و تراژيک و تفاسير عاطفي، تاريخي، اخلاقي، عرفاني و سياسي به گونه اي متفاوت، ماهيت و اهداف کنش و حرکت حسين(ع) و نتايج و پيامدهاي آن را بررسي و تحليل کرده اند.

انحصار فرهنگی زمینه ساز وقوع قیام عاشورا

متن سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین محمدتقی فاضلی میبدی شب تاسوعا در مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم درباره روش و منش رهبانی و سکوت عالمان در زمان امام حسین

تلازم ایمان و عمل در عاشورای حسینی

دو جریان درباره قیام امام حسین نظریه پردازی کرده اند که به افراط و تفریط رفته اند برخی قیام امام را فقط برای تشکیل حکومت دانسته اند و در مقابل برخی اقدام امام را فقط برای شهادت تفسیر می کنند.

عاشورا نتیجه ایجاد دوگانه «حفظ وحدت مسلمانان» یا «حفظ فرزند پیامبر» بود

ما شاهد دو گفتمان مهم هستیم: عده‌ای همچون امام حسین (ع) بر این باورند که حکومت اسلامی از جا کنده شده و در شیب انحطاط است و باید به سنت پیامبر بازگردد. جریان دیگری، بر این باور است که برای حفظ وحدت، باید به عمل صحابه بازگشت، نه سنت پیامبر.

امام حسین(ع) سرمایه اجتماعی است

گاهی یک شخصیت سرمایه اجتماعی می‌شود. سرمایه‌ای که در عرض سرمایه‌های مالی و اجتماعی و سیاسی، می‌تواند امیدبخش و حرکت‌آفرین باشد. شخصیت امام‌حسین(ع) به این بیان مصداق تام سرمایه اجتماعی است.

اصلاح طلبی امام حسین(ع) بر اخلاق مقاومت استوار بود/ فهم حقیقت حسین(ع) تنها برای کسانی به دست می‌آید که خود تعهد و خلاقیتی از سنخ او داشته باشند

او اصلاح طلبی امام حسین(ع) را بر اخلاق مقاومت استوار دانسته و معتقد است: امام حسین(ع) از عالی ترین سطح از اخلاق مقاومت برخوردار بود، از این رو در راه هدف خویش از شهادت هراسی نداشت نه این که در پی آن باشد.

پيرو امام حسين(ع) اختلاس نمی‌کند

کسی که خود را شیعه می‌داند و طرفدار امام حسین(ع) است هیچ‌گاه به‌دنبال رانت‌خواری نیست و اختلاس نمی‌کند.

حوزه سعه صدر برابر دیدگاه های مختلف را تمرین کند/ ضرورت برخورد جدی با حرمت شکنی در حوزه

اگر می خواهیم حوزه الگویی برای جامعه باشد، باید شرایط لازم برای طرح نظرات و دیدگاه های مختلف در حوزه فراهم شود تا این فرهنگ طرح و تحمل نظرات مختلف به جامعه هم راه یابد

بانکداری اسلامی در اروپا هم وجود دارد

مشکل اساسی بانکداری اسلامی، صوری بودنِ عقود است/ باید امکان ایجاد بانکهای مختلف بر اساس نظرات مراجع فراهم شود/ ما باید دو عنصر را کاملاً رعایت کنیم. یکی عنصر صوری بودن را حذف کنیم.

​از قم تا پادربورن

بیش از ده سال است که به همت دانشگاه ادیان و مذاهب که اینک، به یکی از پیشگامان مناسبات بین المللی در میان دانشگاه‌های ایران تبدیل شده، روابط علمی و فرهنگیِ دو سویه‌ای با دانشگاه پادربورن برقرار و پایدار شده است.

کسی عاشورا را از دست ما نجات دهد!

این روزها، به‌وفور شاهد تحلیل‌های اجتماعی سیاسی متفاوت از عاشورا هستیم و می‌‌دانیم، سال‌هاست، هر کسی با استناد به جمله‌ای از امام حسین (ع) یا رفتاری از آن حضرت، یک تفسیر سیاسی خاصی ارائه می‌‌کند

علامه طباطبایی از بزرگترین فیلسوفان سیاسی تاریخ است

فلسفه سیاسی دانشی است که موضوع آن، سیاست و روش آن فلسفی است؛ یعنی تحلیل فلسفی از موضوعات سیاسی ارایه می دهیم.

سلسله نشستهای عاشورا و امروز ما

از پنجم تا یازدهم محرم (14 تا 20 شهریور 98)

در سوگ رهپوی راه یافته، یحیی بونو

حادثه‌ای تلخ و غمبار در ساحل عاج، درگذشت نابهنگام یکی از شیفتگان معنویت عقلگرای و یکی از مریدان عرفان و حکمت امام خمینی را رقم زد. یحیی علوی یا کریستیان بونوی فرانسوی تبار که سرنوشتش با قلمروهای مختلف جغرافیایی و نیز اقلیم‌های متنوع معرفتی و دینی گره خورده بود، در آلمان زاده شد،

«عقلانیت در عاشورا» و «فقاهت در عاشورا»

همزمان با فرارسیدن ایام محرم، دو کتاب «عقلانیت در عاشورا» و «فقاهت در عاشورا» تجدید چاپ شدند

شناخت رضایت امام زمان(ع)

گفته یکی از مراجع معظم تقلید درباره عدم رضایت امام زمان (صلوات الله علیه) از دوچرخه سواری بانوان واکنشهای زیادی را به ویژه در فضای مجازی داشته است

شناخت شرایط مرجعیت

جایگاه مرجعیت حتی اگر تنها در قلمرو اجتهاد و تقلید نیز معرفی شود، جایگاهی رفیع است که از جهات مختلف باید حرمت و رفعت آن پاس داشته شود

دولت "دو سر" و مصائب آن

سریال گاندو را تماشا نکرده بودم و با توجه به برخی حواشی که داشت، دو قسمت آخر آن را دیدم. بخش پایانی گاندو، از دیدگاه دولت پژوهی، جای تأمل بسیار دارد و برخی "مصائب یک دولت دوسر" را برملا می کند.

غرب‌ستیزی، تعقل شفاف را از ما گرفته است

غرب‌ستیزی چنان در افکار ما نفوذ کرده که ما همه چیز را در سایه این روحیه درک می کنیم.

ارتباط نظریه با فلسفه سیاسی

در اینجا می‌گوییم فلسفه سیاسی آن است که در متون فلسفه سیاسی موجود است. فارابی در فصول منتزعة در ابتدا شروع کرده و می‌گوید من مطالبی که از فیلسوفان سیاسی یونان درباره اداره جامعه به من رسیده است، را بیان می‌کنم

روحانیون هم باید بازنشسته شوند

اگر قانون منع بکارگیری بازنشستگان خوب است، چرا درباره آن دسته از ائمه جمعه که حداقل یکی دو دهه از سن بازنشستگی عبور کرده‌اند،‌ اجرا نمی‌شود؟

تابویِ بازگشت مردم

اگر مردم از پاره ای مسائل دینی برگردند و از آرمانهای خود روی گردان شوند ، چه باید کرد؟

نگاهی به سيره صلح‌جويانه پيامبر (ص)

در اين روزگاري که از هرسو دست به دست هم داده‌اند تا اسلام را يک دين انسان‌ستيز و خشن وخونبار معرفي کنند و در اين ميان گروههاي تکفيري و در رأس آنان «داعش» و «القاعده» و «طالبان» به نام دين در کشتار آدميان، پيشتاز اين بدنامي گشته‌اند، سزامند است تا عالمان دين واسلام‌شناسان متعهد مروري دوباره درباره سيره پيامبر اسلام(ص)براي نسل امروز داشته باشند وتاريخ وسيره وسنت را با نگاهي نو وعقلاني بازخواني کنند.

یهودیان در خیمه ایرانیان

مایک پمپئو، وزیر امور خارجه امریکا، همنوا با نتانیاهو، نخست‌وزیر دولت اسرائیل، در اظهار نظری که از او تعجب‌برانگیز نیست، به دشمنی تاریخی ایرانیان با قوم یهود و اهتمام ایرانیان به نابودی یهودیان پرداخته است

پیش‌شرط‌های حکمرانی خوب

اگر بخواهیم به پیش‌شرط‌های تحقق بلوغ سیاسی بپردازیم ابتدا باید این نکته را متذکر شد که بلوغ سیاسی یک «پروسه» است و در یک فرآیند طولانی‌مدت محقق می‌شود و به یکباره در یک جامعه به وجود نمی‌آید

چرا احزاب در ایران کارایی لازم را ندارند؟

در دوره مشروطه در جامعه ایران این تردید وجود داشت که حکومت باید به‌صورت فدرالی اداره شود یا ملی؟ و سرانجام به سمت «دولت ملی» حرکت کرد. در این فضا، اولین موتوری که می‌توانست دموکراسی ملی را پیش برد، انجمن‌های ایالتی و ولایتی بودند. بنابراین این انجمن‌ها نسل اول تشکل‌های سازنده دموکراسی در ایران هستند.

عیارسنجی «بلوغ‌سیاسی» در جامعه

در یک تقسیم‌بندی معروف، اغلب جوامع به دو گروه عوام و خواص تقسیم می‌شوند؛ بر این اساس، در جوامعی که اکثریت مردم در گروه خواص قرار می‌گیرند و عوام جامعه در حداقل ممکن قرار دارند، از بلوغ سیاسی بیشتری برخوردار هستند.

نظریه رؤیاهای رسولانه و مسئله اعتبار و معنای متن

روایت پیامبر از رؤیاهای خویش که می‌پذیریم روایت‌های صادقانه‌‌ای است

تحریم ترور و خودکشی در فقه سیاسی شیعه

فقه شيعه مفهوم «ترور» و «خودکشى» را تحريم کرده است اما عمليات شهادت طلبانه را ذيل مفهوم عمومى «جهاد دفاعى» قرار داده و آنگاه حدود و شرايط اقدمات دفاع مشروع را توضيح داده است

دوگین، پوتین و محافظه کاران

گفتگوی سیدصادق حقیقت با الکساندر دوگین

شريعتي؛ متفکر دوران گذار در گفتگو با دکتر فیرحی

سال‌ها از درگذشت علي شريعتي مي‌گذرد. هر سال به بهانه درگذشت او بسياري دست به ‌قلم مي‌شوند و مي‌نويسند. سمينارها برگزار مي‌شوند و مطبوعات پرونده و گزارش آماده مي‌کنند. در اين سال‌ها به فراخور نيازهاي زمانه، وجهي از شريعتي مورد توجه قرار گرفته است

حزب در اندیشه شهید بهشتی

بهشتی ارزیابی جالبی از نسبت حزب و رهبری دارد؛ از یک سوی بر ضرورت همسویی حزب با نهاد رهبری تکیه دارد و چنین می اندیشد که؛ حزب در طول رهبری باشد و نه در عرض آن. وی در توضیح مواضع حزب جمهوری اسلامی تصریح دارد

در تاریخ انقلاب اسلامی، هیچگاه در تنگنای ذلت یا شهادت نبوده ایم!

ما به شکل دل‌بخواهانه نمی‌توانیم دست کنیم در انبان تاریخ، هر چه می‌خواهیم درآوریم. اگر می‌خواهیم بجنگیم، یک مدل تاریخی استفاده کنیم و بگوییم تاریخ اسلام گفته باید بجنگیم. اگر می‌خواهیم صلح کنیم، مدل دیگری دیگر پیدا کنیم و بگوییم باید صلح کنیم.

کرسي ترويجي «مسئولیت های دولت مردم سالار در باره مشارکت سیاسی مردم از منظر قرآن»

حکومت به مثابه امر جامعه شناختی پدیده ای ارتباطی است که از ارتباط فرمانروایان و فرمانبرداران تشکیل شده است. از منظر دینی دو طرف این رابطه دارای حقوق و تکالیفِ مشخصی هستند. تاکنون حقوق فرمانروایان و تکالیف مردم بیش از حد مورد توجه قرار گرفته است. 

رسالت اصلی امام صادق(ع)، تثبیت و تعمیق فکری و عملی جامعه شیعه است.

بیست و پنجم شوال یادآور سوگمندیِ سترگِ جامعه دیرپای شیعی در نیمه قرن دوم هجری است که به‌تازگی در عهد پنجمین و ششمین امامش با عمق معارف دینی و مذهبی‌اش آشنا شده بود

کيفر مرتد حکمی سياسی

در جهان­بيني اسلام انسان آزاد و مختار آفريده شده است. در عين حال حکم شديد ارتداد اين شبهه را ايجاد نموده که اسلام طرفدار تحميل عقيده است و جلوي آزادي آن را گرفته است.

تأملی در آیة دهم سورة ملک

{وَ قالُوا لَوْ کُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما کُنَّا في أَصْحابِ السَّعيرِ}

آزادی؛ ضامن تکثرگرایی/ خردگرایی و نقادی راه رسیدن به جامعه متکثر است

یکی از عواملی که تکثرگرایی را تضمین می‌کند، آزادی در معنای منفی و مثبت آن است. به این معنا که اعضای جامعه در گفتار و نوشتار با محدودیت مواجه نشوند و علاوه بر آن بتوانند استعدادهای خود را شکوفا سازند.

چرا امام (ره) هیچ‌وقت مداحان را به حضور نپذیرفت؟

اگر در جامعه‌ای کسانی که به‌صورت ظاهری و شعاری از دین استفاده می‌کنند، صدایشان بلند است و تأثیرگذار و محترم هم هستند، این جامعه در مسیر ضد تفقه پیش می‌رود و وضع آن خطرناک است.

انتشار کتاب: «مناسبات انساني در قرآن»

کتاب: «مناسبات انساني در قرآن» به قلم جناب آقاي دکتر محمد حسن موحدي ساوجي، رييس دپارتمان الهيات، توسط سازمان انتشارات دانشگاه مفيد منتشر شد.

کرسي ترويجي: «تضمين آزادي از منظر قرآن»

به گزارش روابط عمومي دانشگاه مفيد، کرسي ترويجي: «تضمين آزادي از منظر قرآن» روز سه شنبه 7 خردادماه 1398 در دانشگاه مفيد برگزار شد.

بدل احسن

وقتی آثار و زندگانی و خاطرات مرحوم شیخ عباس قمی صاحب مفاتیح الجنان را می خواندم، به نکته جالبي برخوردم. تا قبل از مفاتيح‌الجنان نيز کتاب‌هاي ادعيه فراوان بود

باید از عصر فقهی امام خمینی(ره) سخن گفت

این عصر که مقارن با پیروزی انقلاب اسلامی به رهبری امام(ره) و تاسیس نظام جمهوری اسلامی است، نقطه عطفی در تحول و پیشرفت علوم اسلامی به طور اعم و به طور اخص در فقه و اجتهاد به شمار می رود.

چرا سلاح در دست خطیب؟!

با مراجعه به منابع اسلامی روشن میشود که هیچ کدام از این حدسها و احتمالات  اعتبار ندارد و اساسا قضیّه  چیز دیگری است. برای درک درست مساله باید به مدرک و مأخذ آن مراجعه کرد و سپس تفسیر فقها را از آن مورد بررسی قرار داد. 

تحلیلی بر تفاوت حجم برنامه‌های عبادی ماه رمضان در سنجش با ماه شوّال

باید زندگی کرد، اما نه به هر کیفیت! بلکه زندگی‌ای تؤام با صفا و طهارتِ روح و جان، پاک از هر نوع آلودگی اعتقادی و رفتاری، سرشار از عاطفه و عشق به همنوعان، به دور از هر گونه ظلم و تعدی به حقوق دیگران، پاسخگوی نیازهای جسم و جان، و تأمین کنندة رستگاری و سعادت این جهان و آن جهان.

سه دهه پس از امام

امام(ره) آنچه را که می‌گفت واقعا قبول داشت/ انقلاب آنطور که شایستگی لازم را داشت اداره نشد/ برخی یاران اصلی انقلاب به دلیل اختلافات کنار گذاشته شدند/ممکن است برخی خطاها اصلاحات را دچار خسران کند/ با رهبر انقلاب رابطه هست، چه به تنهایی چه با خانواده

تبیین اهمیت و جایگاه شب‌های قدر و مقام منیع امیرالمؤمنین(ع)

حجت‌الاسلام والمسلمین دکتر حمیدرضا شریعتمداری روز یکشنبه پنجم خردادماه 1398 در سخنان کوتاهی بعد از نماز ظهر به تبیین اهمیت و جایگاه شب‌های قدر و مقام منیع امیرالمؤمنین(ع) پرداخت

عرضه حدیث بر قرآن یکی از راههای اعتبارسنجی احادیث است

در میان علمای شیعه احادیث عرضه شده بر قرآن تلقی و قبول شده اند، گفت: عرضه حدیث بر قرآن در حقیقت سنجۀ متن و محتوای حدیث با کلام خداست و یکی از راههای اعتبارسنجی حدیث به شمار می رود

برای امیرالمومنین(ع) عدالت اصالت داشت اما برای معاویه عدالت ابزار بود/ نزد امیرالمومنین(ع) هیچ چیز، حتی مصلحت، بر عدالت تقدم پیدا نمی کند

درباره امیرالمومنین(ع) هر چه سخن گفته شود کم است، زیرا ظرفیت ما در شناخت آن حضرت اندک است. ولی هرکس که اندکی با این شخصیت بزرگ آشنا باشد

وصیت اول و آخر

امروز(اول خرداد 98) من قدم به 55 سالگی گذاشتم

نشست علمی "تضمین آزادی از منظر قرآن" برگزار می شود

بیست و یکمین کرسی ترویجی عرضه و نقد دیدگاه علمی با عنوان "تضمین آزادی از منظر قرآن" در دانشگاه مفید برگزار می گردد.

بدون تخصص در حدیث و روایت استنباط احکام شدنی نیست

مطالعات نوین حدیثی لزوما موضوعاتی نیست که فقط در دوره و زمانه ی ما پایه گذاری شده باشد و ممکن است در قدیم مورد توجه علما بوده اما اکنون بسط پیدا کرده و در معرض توجهات قرار گرفته است و یا در گذشته بحث های تخصصی و تئوری پیرامون آن صورت نگرفته است.

باید باب های گفت و گوی بین دینی باز باشد / اعتدال مورد تایید و افراط مردود است

حقایق را آنگونه که هست به مردم منتقل کنید: حجت الاسلام والمسلمین شهرستانی در دیدار با رهبران انجمن آزادی ادیان کرواسی

ملحدان جدید چه می‌گویند؟

با گسترده شدن رسانه‌های مجازی، جریان‌های الحادی بستری برای تبلیغ و ترویج خود یافته‌اند. آیا جریان الحاد در دوره جدیدی به سر می‌برد؟ شخصیت‌های برجسته این جریان چه کسانی هستند؟ علی شهبازی، دین‌پژوه و محقق مطالعات ادیان، معتقد است این جریان نسبت به جریان الحاد در گذشته تفاوت‌هایی دارد.

گفت وگو با کارشناسان تاریخ اسلام و محققان دینی

فاصله میان رفتار و گفتار مسلمانان امروز با آموزه های پیامبر اسلام(ص) در گفت وگو با کارشناسان تاریخ اسلام ومحققان/ بدفهمیدن و نفهمیدن دین؛ از عوامل فاصله گرفتن از آموزه های پیامبر(ص) است

تحلیل فقهی تفسیری آیات جهادی قرآن کریم

از منظر علامه طباطبایی(ره) برخی آیات از جمله سوره مبارکه کافرون، پیامبر(ص) و پیروان ایشان را از جنگ و درگیری با مشرکان منع فرموده و صرفاً بر صبر تأکید داشته است که متناسب با شرائط آن دوره هم بوده است.

نسبت‌سنجی میان اسلام و حقوق بشر در گفت‌وگو با محمّد مجتهد شبستری

ارتباط میان حقوق بشر و اسلام یکی از مهمّترین مصادیق چالش میان سنّت و مدرنیته است. دین به‌عنوان یکی از شاخص‌ترین میراث‌های سنّت چه نسبتی با حقوق بشر به‌عنوان یکی از میوه‌های مدرنیته می‌تواند داشته باشد

ادب در فرهنگ اسلامی

ما فرهنگ و ادب اسلامی را به هم زدیم و اگر بخواهیم آنگونه عمل کنیم، برای خیلی ها سنگین و غیر قابل قبول است.

انتشار کتاب آزادی سیاسی در اسلام: تأملی در آرای قاضی عبدالجبار و‌امام خمینی (ره)

اندیشه سیاسی در جهان اسلام اغلب به جای فلسفه و سیاست نامه، در قالب مباحث فقهی و کلامی تداوم یافته است

استاد مطهری، فلسفه و دانش روز

چه نسبتی میان آرای فلسفی آقای مطهری با علم تجربی وجود دارد؟ به عبارت دیگر، دیدگاه آقای مطهری در باره روش های عقلی و فلسفی، چه زمینه ای برای علم تجربی فراهم کرده و ایشان در نقد علم مدرن تا کجا پیش رفته است.

حوزویان و رسالت اجتماعی

به‌ نظرم برای اینکه در این مورد بتوانیم به‌صورت واقع‌بینانه و مطلوب بحث کنیم، لازم است که به نتایج عملی که طلاب عزیز انجام داده‌اند

تأملی کوتاه دربارۀ آیندۀ جهان اسلام

آینده پژوهی، تلاش روشمند برای پیش بینی(و نه پیش گویی) آیندۀ جهان اسلام، به اعتبار منطق حاکم بر تحولات گذشته و حالِ این جامعه است.

نشست ظرفیت‌ها و چالش‌های اندیشه دینی در حوزه نظریه پردازی

امروز با بحرانی جدی در نسبت فقه و دانش‌های جدید مواجه هستیم

حمایت مطلق؟!

در فرهنگ تشیع چون مبنای امامت ، "عصمت" است لذا تسلیم امام بودن بمعنی تسلیمِ"حقیقت" بودن است و کاملا قابل قبول است که از اطاعت مطلق و حمایت مطلق در برابر امام معصوم دفاع شود

ابراز تسلیت و همدردی با حجت الاسلام والمسلمین جناب آقای سید محمد خاتمی دامت برکاته

خبر ناگوار درگذشت خدمتگزار صدیق و یار با وفایتان، مرحوم حاج غلامرضا رمضانی مایه تأسف وتاثر همه علاقمندان حضرتعالی گردید.

همایش تحولات حقوق کیفری در کشورهای اسلامی

به نظر من مثلثی وجود دارد که یکی از اضلاع آن ایران، ضلع دیگرش شریعت و ضلع سوم آن دولت مدرن است.

بررسي مقايسه‌اي حکومت و مصلحت در انديشه امام خميني و علامه طباطبايي

علامه طباطبايي(ره)، اين دو مفهوم را در چارچوب نظريه ادراکات اعتباري تحليل مي‌کند و با استناد به آيات قرآن کريم، تحليل فلسفي خود را مورد تأييد شارع مقدس نيز مي‌داند.

هشتمین دوره بین‌المللی شیعه‌شناسی

هشتمین دوره بین‌المللی شیعه‌شناسی این بار با حضور استادان و دانشجویان خارجی از کشورهای مختلف و با همکاری دانشگاه فردوسی مشهد برگزار شد

شخصیت حضرت زهرا (س)

باید حضرت زهرا(س) را آنگونه که بوده و هست به جامعه معرفی کنیم

برابری دیه زن و مرد در قرآن

قرآن دیه زن و مرد را یکسان وضع کرده است/ افزایش دیه در ماه‌های حرام برای همه زمان‌ها و مکان‌ها صدق نمی‌کند

راهبردهای پیشبرد تشیع

تشیع همچون دیگر مذاهب و قرائت‌های اسلامی حتماً سودای پیشرفت و دغدغه گسترش را در سر دارد

پوشش زنان و مصالح نظام

یکی از مسائل مهم پیش رو در سالهای اخیر، کیفیت پوشش زنان و نقش دولت در این زمینه است. این مسئله هم برای مردم و نظام جمهوری اسلامی مهم و سرنوشت ساز است، هم برای کسانی که از بیرون به مسائل داخل کشور می نگرند

امام به دنبال پر کردن زندان‌ها نبود/ اگر آیت‌الله بهشتی بود،با انحلال شورای عالی قضایی مخالفت می‌کر

ایده‌ی هیات عفو زندانیان را آیت‌الله منتظری داد/ هر ده حکم اعدام، یکی را تأیید می‌کردم/ امام و آیت‌الله منتظری در حکم مفسد فی الارض اختلاف نظر داشتند

هیچ اصل و قاعده‌ای، توان نفی ضمان مسئولین خطاکار را ندارد

مسئولی که حقوق می‌گیرد، مصداق «مُحسن» نیست!/ افزایش مسئولیت مدنی دولت‌ها، موجب افزایش مراقبت آنها از رفتارهای کارکنانشان می‌شود

فقر به نظام اعتقادی افراد ضربه می‌زند

نزدیک است که فقر به کفر بیانجامد؛ این حدیث از پیامبر(ص) را بارها شنیده‌ایم و هر کسی از زاویه دید خود تفسیری بر آن داشته است. یکی این فقر را معنوی و دیگری مادی می‌داند؛ بویژه غالب اندیشمندان گذشته، این فقر را فقر نفس تعبیر کرده‌اند؛ اما مقصود فقر در این روایت چیست و پیامبر(ص) در این عبارت به دنبال هشدار دادن نسبت به چه مساله‌ای است؟

نشست علمی" سیری در سیره نظری و عملی آیت الله هاشمی رفسنجانی

پانزدهمین نشست علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر(آدم) با موضوع"سیری در سیره نظری وعملی آیت الله‌هاشمی‌رفسنجانی" و با ارائه دکتر غلامعلی رجایی(مشاور آیت الله هاشمی رفسنجانی) 27 دی 97 در پژوهشکده اندیشه دینی معاصر(آدم) برگزار‌گردید.

آخرین پروژه آیت الله

«می‌گویند «قو» پرنده‌اي است که وقتی دارد می‌میرد، تنها می‌شود و کوتاه‌ترین و زیباترین آوازش را می‌خواند

دین کافران

هنر علم بیش از این نیست که ذره‌‌ذره از کوه توهمات انسان بکاهد. ما هرگز و هرگز بار سنگین توهماتمان را بر زمین نمی‌گذاریم. دانشمندترین انسان‌ها نیز متوهم است

هاشمی زنده نیست؛ باور کنید!

حجت الاسلام سیدضیاء مرتضوی در روزنامه‌ی جمهوری اسلامی در یادداشتی با عنوان  “باور کنید هاشمی زنده نیست!” نوشت

نشست علمی تشیع و دولت، نه سکولار، نه رادیکال

امروز در جامعه ما رابطه دین و دولت در یک منگنه قرار گرفته و گفته‌اند که دولت‌ها یا سکولار و یا دینی هستند و شکل سومی هم ندارد و چون سکولاریسم بد است

نشست علمی مولفه ها و شاخصه های تقریب مطلوب

نشست علمی مؤلفه‌ها و شاخصه‌های تقریب مطلوب روز چهارشنبه 12 دی‌ماه 1397 در دانشگاه ادیان و مذاهب برگزار شد.

مواجهه پیامبر(ص) با احکام عصر بعثت

غالب شریعتمداران بر این باورند که بنای شریعت اسلامی و یا هر شریعت آسمانی بر مبنای کتاب و سنت و وحی الهی است

فاصله هایی که غرق ابهامند

وحدت حوزه و دانشگاه در گفتگو با دکتر داود فیرحی

نشست علمی "تبارشناسی فقه نظام با تاملی بر اندیشه های شهید صدر"

چهاردهمین نشست علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر(آدم) با ارائه دکتر محمد رضا یوسفی در موضوع "تبارشناسی فقه نظام با تاملی بر اندیشه های شهید صدر"در آذر 97 برگزار گردید.

نشست علمی دین و عقل عمومی(Religion and public reason)

سیزدهمین نشست علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر(آدم) با ارائه دکتر حسین هوشمند در موضوع دین و عقل عمومی(Religion and public reason) در آذر 97 برگزار گردید

حوزه مستقل و عقلانی، نه سکولار، نه افراطی

دین را باید فقط در عرصه‌های فردی و زندگی معنوی و آخرت دید و دین کاری با عرصه‌های اجتماعی، سیاسی و ... ندارد، افزود: سکولاریسم در معنای دیگر جدایی دین از عرصه اجتماع است

آیت الله جوادی آملی گاهی در دفاع از حقوق مردم مورد نامهربانی قرار می‌گیرند/ نقد ایشان به نظام در جهت اصلاح ناکارآمدی هاست

آیت‌الله جوادی آملی یکی از اساتید بزرگ حوزه است که شاگرد علامه طباطبایی در درس فلسفه و تفسیر بوده و در حوزه فقه هم از محضر استاد محقق داماد و مرحوم امام(ره) و دیگر مراجع استفاده کرده‌اند

چگونگی زوال مشروعیت یک حکومت

: نظریه ای در تاریخ فقه وجود دارد که حکومت ها نامشروع هستند مگر این که خلاف آن ثابت شود؛ اما بهتر است روی این موضوع بحث شود که چطور بحران مشروعیت، تبدیل به زوال مشروعیت می شود.

دنیای جدید دنیای موضوعات است نه احکام

دنیای جدید دنیای موضوعات است نه احکام/ مسائلی مانند بانک، بیمه، پول، معاملات دریایی و کنوانسیون‌های بین‌المللی همگی از شأن فقیه خارج است و برعهده او نیست.

سلوک آیت الله شبیری زنجانی در گفتگو با حجت الاسلام رضا مختاری

آیت ­الله شبیری، در ریشه ­یابی مسائل فقهی و بررسی تاریخی و شأن صدور روایات، بیشتر از آیت­ الله بروجردی تاثیر پذیرفته ­اند

نظریه همروی در گفتگو با دکتر سید صادق حقیقت

کلمه همروی معادل واژه (confluence) به معنای تعامل دو جریان است. (flow) به معنای جریان و (fluenc) اسمش است. (confluence) یعنی تعامل و با هم رفتن دو جریان

اشتباهات ما در حجاب

بنظر میرسد در تلقی کنونی از حجاب شرعی چند اشتباه وجود دارد، اشتباهاتی که باعث شده حجاب از ابعاد شرعی آن حجیم‌تر و فربه‌تر معرفی شود و همانگونه که شهید مطهری هم متذکر شده

دومين همايش نکوداشت مرحوم آيت الله العظمي سيد عبدالکريم موسوي اردبيلی

دومين همايش نکوداشت مرحوم آيت الله سيد عبدالکريم موسوي اردبيلي روز پنجشنبه 8 آذر ماه 1397 با حضور علما، اساتيد حوزه و دانشگاه و علاقه مندان به ایشان در دانشگاه مفيد برگزار گرديد

تعامل فقها با بناهای عقلا در جهان امروز

از مسائل مهمی که فقیهان شیعی در دانش اصول به آن دقت ورزیده و آن را مبنای کار خود قرار داده‌اند، «سیرة عقلا» یا «بنای عقلا» و یا «حجیت سیرة عقلا»ست.

عدالت اجتماعی در فلسفه سیاسی علامه طباطبايي

سعادت انسان مبتني بر صلاح اجتماع است و مهمترين چيزي که اجتماع را استوار میکند و برقرار ميدارد، عدالت است

پیامبر

در میان همۀ صفت‌ها و لقب‌های حضرت محمد(ص)، هیچ‌یک ارجمندی کلمۀ «پیامبر» را ندارد. او برای ما پیامی آورد؛ پیامی که مانند آن را از زبان دانشمندان و فیلسوفان و سیاست‌مداران نشنیده‌ایم

مراسم رونمایی از کتاب مکتب اجتهادی آخوند خراسانی

مراسم رونمایی از کتاب «مکتب اجتهادی آخوند خراسانی» تألیف آیت‌الله سیدمصطفی محقق‌ داماد در 26 آبان 97 در کتابخانه ملی ایران، برگزار شد

فهم دنیای سنت

بعضی مواقع نام گذاری کار سختی است؛ [اینکه] انسان بخواهد روی ایده یا پروژه‌ای نامگذاری داشته باشد

سیزدهمین نشست علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر

با ارائه دکتر حسین هوشمند (فارغ التحصیل فلسفه اخلاق وفلسفه سیاسی از دانشگاه مک گیل و کونکوردیای کانادا)

نشست علمي «خوانش جايگاه بيت المال در انديشه و کُنش اميرالمؤمنين(ع)»

بيت المال از اهميت ويژاي برخوردار است، شايد از اولين نکاتي که امير المؤمنين(ع) بعد از به حکومت رسيدن مطرح نمودند، مربوط به بيت المال بود.

مراسم رونمایی از کتاب«مکتب اجتهادی آخوند خراسانی»

گله مندان بدانید که دموکراسی را همین روحانیت آورد/ امروز به یک آخوند خراسانی قوی نیازمندیم

لباس روحانیت زیر ذره‌بین پایان‌نامه‌ دانشگاهی

چندی پیش پایان‌نامه‌ای با عنوان «بررسی جامعه‌شناختی تحول الگوی لباس روحانیت» توسط خانم سارا شیخی در دانشکده مطالعات اجتماعی دانشگاه تهران انجام شد

نشست علمی نقد و بررسی کتاب »اصول فقه، مباحث الفاظ و قواعد تفسیر متن»

در سیستم‌های آموزشی مختلف گرچه درسی به ‌نام اصول فقه وجود ندارد، اما دروسی همچون استدلال حقوقی و منطق حقوق وجود دارد

لزوم بازنگری در شکل و محتوای توضیح المسائل

در بازبینی رساله‌ها نه تنها در ادبیات بلکه در محتوا هم باید تغییراتی انجام شود/ ضرورتی برای مطرح کردن برخی مسایل بیان شده در رساله‌ها نیست

اجرای حدود، استلزامات وپیامدهای آن

اجرای عدالت با ذهن شهروندان مرتبط است/ در شرایط تسامح با اختلاس گران، قطع دست دزد خرده پا ناعادلانه به نظر می رسد/ اختیارات فقیه جامع الشرایط نهادی است نه شخصی

لزوم بازنگاری در شکل و محتوای توضیح المسائل

رساله عملیه باید به بخش‌های عقاید، اخلاق و احکام عملی جزیی تقسیم شود.

اعتدال و میانه روی پیامبر

پیامبر با مشی اعتدالی و میانه روی مردم را به دین جذب می کرد/ تندروی علاقه مندان اهل بیت(ع)، صدماتی به مکتب شیعه وارد کرده است

پیامبری عقل، پس از رحلت پیامبر

چهارشنبه 16 آبان 97 بزرگداشت بیست و هشتم صفر، رحلت پیامبر مکرم اسلام و امام حسن مجتبی علیه السلام با سخنرانی حجت الاسلام و المسلمین محمدتقی فاضل میبدی در انجمن اسلامی مهندسین برگزار شد.

در برابر جاهلیت

در تاریخ رحلت پیامبر اکرم(ص) میان شیعه و اهل سنت، قول واحدی وجود ندارد؛ زیرا تاریخ‌نگاران و سیره‌نویسان شیعه به پیروى از برخی روایات، تاریخ درگذشت پیامبر (ص) را روز دوشنبه 28 صفر سال یازدهم هجرى قمرى دانسته‌اند

سیطره تفکر صدرایی بر ما و آثار آن در درک ما از علم

ما نباید تردید کنیم که آنچه به عنوان دانش در میان ما بوده، معنای دقیق دانستن و علم را به ما تعلیم نداده است

نقش زنان در حادثه عاشورا

در حادثه عاشورا 40 زن نقش مثبت داشتند/ در جبهه تاریکی و ظلمت نام هیچ زنی ثبت نشده است/ ضرورت تحقق عدالت در ایجاد ظرفیت ها 1400 سال پیش توسط حضرت زینب(س) بر زبان آمد

مسابقه مقاله نویسی بمناسبت بزرگداشت روز قانون اساسی

معاونت پژوهش و ترویج قانون اساسی معاونت حقوقی ریاست جمهوری، در نظر دارد

نقد و بررسی سند الگوی پایه اسلامی- ایرانی پیشرفت

اردیبهشت ماه بود که خبر ارائه سند الگوی پایه اسلامی- ایرانی پیشرفت به رهبر انقلاب منتشر شد. این سند حاصل هفت سال تلاش مرکز الگوی اسلامی - ایرانی پیشرفت است. صادق واعظ زاده رئیس این مرکز اعلام کرده بود این الگوی پایه باید به پختگی فکری برسد. هفته گذشته نیز رهبر انقلاب دستگاه‌ها، مراکز علمی، نخبگان و صاحب‌نظران را به بررسی ابعاد مختلف این سند تدوین شده فراخواندند.

اصولا خدای فقه نمیتواند محبوب آدمی واقع شود

در بسیاری از رساله های علمیه آمده‌ که اگر سر مو یا سر سوزنی از دست و صورت در وضو یا بدن در غسل شسته نشود٬ غسل و وضوی شخص و به تبع آن نماز و روزه او باطل است‌

نشست علمی بررسي اقتصادي، فقهي و حقوقي احتکار کالاها

در ابتداي اين نشت علمي دکتر محمدرضا یوسفی شيخ رباط، مدير مرکز مطالعات اقتصادي دانشگاه مفيد، با بیان اینکه قیمت کالاها با رقم های سرسام آوری رشد پیدا کرده اند

پیام‌ عاشورا چگونه می تواند پاسخگوی بحران‌های عصر مدرنیته باشد

پیام اساسی عاشورا همان پیام وحی الهی و پیامبر(ص) است، گذر زمان اخلاق را کهنه نمی‌کند؛ در دوره مدرن اخلاق و عقلانیت جایگاه خودشان را دارند و اینکه انسان نباید کورکورانه چیزی را بدون منطق بپذیرد، یک اصل ثابت است.

پیاده‌روی اربعین، تأملات جامعه‌شناختی

چندی پیش باخبر شدم که مجموعه‌ی سه جلدی "تراژدی جهان اسلام؛ عزاداری شیعیان ایران به روایت سفرنامه‌نویسان، مستشرقان و ایران‌شناسان از صفویه تا جمهوری اسلامی" نوشته‌ی آقای محسن‌حسام مظاهری توسط نشر آرما منتشر شده است.

عاشورا، تقابل با جهالت

اگر کسي بگويد رويداد عاشورا از تراژيک ترين و غم بارترين رخدادهاي تاريخ بشر بوده، سخن صوابي است و حساس ترين فراز تاريخ اسلام بي هيچ تامل، اين رويداد تلخ بوده است که براي موروثي کردن خلافت، اولاد رسول خدا را در مسلخ سياست سر بريدند

در میزگرد علمی مدرسه هفتم «مشق اجتهاد» عنوان شد

فقه ما متأسفانه حدیث‌گرا است/ اگر با 2 دقیقه مالکیت فکری ثابت می‌شود، من با 3 دقیقه ردّش می‌کنم!/ تحقیقات فقهی معاصر در حوزه مستحدثات در کشاکش روشمندماندن و نوگراماندن در حال رفت‌وآمد است

دین‌گریزی

مفهوم «دین‌گریزی»، تحلیل‌گران ایرانی را به سه گروه تقسیم می‌کند

درآمدی بر روش شناسی در اندیشه سیاسی؛ مبانی سیاست مدرن

هر روش شناسی تابعی از ماهیت موضوعش است. موضوع ممکن است تجربی، تاریخی، تفسیری و غیره باشد؛ روش شناسی آن هم همین طور

جایگزینی تبیین‌های غیردینی با تبیین‌های دینی، نشانه سکولارشدن حوزه است

حوزه با هیچ تعریفی سکولار نیست؛ رادیکالیسم حوزه را تهدید می‌کند

روحانیت باید از خود شروع کند و خود از همه‌ی انواع فسادها و شبه فسادها پرهیز کند/ روحانیت از تشریفات زائد پرهیز کند؛

روحانیت باید از خود شروع کند و خود از همه‌ی انواع فسادها و شبه فسادها پرهیز کند

تاملی در معنا شناسی دین داری و دین گریزی

یکی از مفاهیمی که در ادبیات جامعه ما و دیگر جوامع دینی اعم از اسلام، مسیحیت و یهودیت مورد توجه دین شناسان بویژه آنان که که نگاه درد مندانه به دین و دین داری دارند مساله دین داری و دین گریزی است. چرا جمعی به دین اقبال می کنند. گروهی دیگر از مطلق دین یا دین خاص می گریزند.

گرفتاری به فتاوای احتیاطی؛ مانع روزآمدی فقه شده است

اینکه فقه دانشی متکی به منابع و روش در دیدگاه‌های موجود است، به ایکنا گفت: اگر فقه را در این سه سطح دسته‌بندی کنیم، در این صورت باید ببینیم که فقه در مواجهه با سؤالات و مسائل روز پاسخگو هست یا خیر؟

هدف شناسی نهضت حسینی علیه السلام

برخی قیام امام(ع) را بر پایه امر به معروف و نهی از منکر می‌دانند، برخی می‌گویند امام وظیفه شخصی خود را انجام داده

نسلی جدید در حوزه شکل گرفته که حتی برای نسل قدیم حوزه قابل هضم نیست

نسلی جدید در حوزه شکل گرفته که حتی برای نسل قدیم حوزه قابل هضم نیست

خلاصه ای از گفتگوی با استاد داوری در باره علوم انسانی

: از حدود یکسال پیش به یک معنا و از حدود ده سال پیش به معنا دیگری حس می شود که آقای دکتر داوری در دیدگاه قدیمی‌شان تغییراتی دادند

پیروزی ژاپن بر چین، از علامات ظهور

در اینجا نمونه ای از تطبیق برخی از روایات علائم ظهور با وقایع جاری را شاهد هستیم که جالب توجه و جذاب است متن زیر در آذر ماه سال 21 در میانه جنگ جهانی دوم نوشته شده، جنگی که از 9 شهریور سال 1318 (1 سپتامبر 1939) تا دهم شهریور 1324 ش (2 سپتامبر 1945) به درازا کشید

همیشه فهم نص موقت است / نایینی اندیشمندی پل ساز

نص عرفی نمی‌شود ولی همیشه فهم نص موقت است

چندوجهی بودن مسائل مستحدثه، معضل امروزه فقه

موضوعات مستحدثه چندوجهی است و به همین دلیل دارای پیچیدگی‌هایی هستند. دلیل چندوجهی بودن آن‌ها، آمیختگی زندگی با فناوری

روایات مشهوری که شهید مطهری آنها را جعلی می‌دانست

نزدیک به 20 روایت مشهور در اذهان عمومی و حتی نخبگانی وجود دارد که مرحوم مطهری آن‌ها را جعلی و خلاف عقل می‌داند.

مدعیان نهی از منکر اگر راست می گویند تملق، اختلاس و دزدی از بیت المال را نهی کنند

مدعیان نهی از منکر اگر راست می گویند تملق، اختلاس و دزدی از بیت المال را نهی کنند/ بسیاری از رفتارهای اجتماعی ما نشان دهنده عدم اعتقاد ما به قیام امام حسین است

مصلحت و حکمت در نهضت عاشورا

دکتر محسن رهامی به بررسی موضوع «مصلحت‌ و حکمت در نهضت عاشورا» پرداخت.

بررسی خطبه امام حسین در منا در سال 58 ق

مراسم عزاداری اباعبدالله الحسین در شب عاشورا(27 شهریور 97) با سخنرانی حجت الاسلام دکتر محمد صادق کاملان در مکان مجمع مدرسین و محققین حوزه علمیه قم برگزار شد.

ریشه‌های واقعه عاشورا

استاد فاضل میبدی به بررسی ریشه‌های عاشورا در زمان خلفا به ویژه عثمان و عبرت‌هایی که باید از جریان عاشورا گرفت، پرداخت.

حریم ائمه (ع) در تجلیل از برخی شخصیتها حفظ شود/ فاطمه ثانی و عاشورای دوم درست نکنیم

حجت الاسلام والمسلمین مرتضوی در مراسم عزاداری شام شهادت امام حسین(ع) در موسسه دارالزهرا به موضوع انکار شهادت امام حسین(ع) توسط عده ای غالیان پرداخت و اظهار داشت

تا وقتی نگاه مردم به حکومت مسئولانه نباشد هیچ جامعه ای قابل اصلاح نیست

حجت الاسلام والمسلمین محمد سروش محلاتی در سومین شب از سخنرانی خود در جمع عزاداران حسینی در کاشان در ادامه بحث چرایی نیاز جامعه زمان امام حسین(ع) به اصلاح بیان کرد

حادثه کربلا از همان روزهای اول به دقت روایت شده است

حجت‌الاسلام رسول جعفريان در سخنان خود با عنوان « نگاهي به اسناد راوي حادثه کربلا»، با اشاره به انگیزه قوی تاریخ نویسی در صدر اسلام گفت

ادله عدم نیاز ذکر خداوند، هنگام ذبح

استاد سید محمد علی ایازی در میزگرد مدرسه هفتم مشق اجتهاد به بیان حلیت ذبیحه اهل کتاب پرداخت. برخی مطالب مطرح‌شده در این نشست به ‌قرار زیر است....

«عاشورا و امروز ما» منتشر شد

کتاب "عاشورا و امروز ما" که مجموعه گفتارهای صاحب نظران و اندیشمندان دینی درباره عاشورا و مباحث دینی است، از سوی انتشارات پژوهشگاه فرهنگ، ‌ هنر و ارتباطات منتشر شده است.

علما و مراجع در برابر بدعت‌های عزاداری امام حسین(ع) احساس مسئولیت کنند

حجت السلام و المسلمین فاضل میبدی عضو مجمع محققین و مدرسین حوزه علمیه قم با بیان اینکه قیام امام حسین(ع) نه برای اختلاف، بلکه برای اتحاد و اتفاق بود، گفت: جریانی از مداحان در حال سوء استفاده از امام حسین(ع) برای اختلاف افکندن در جامعه هستند. علما باید نسبت به این نوع عزاداری‌ها احساس مسئولیت کنند و در برابر بدعت‌ها بایستند.

عاشورا مقدس است، اما با تفسیرهای من درآوردی، از آن فاصله گرفتیم

تقریبا از سالهای 47 ـ 48 که دیده گاههای صالحی نجف آبادی ابتدا در مقالاتش و سپس در کتاب شهید جاوید مطرح شد، تا به امروز، گرفتار وضعیت عجیب و غریبی در تحلیل حادثه کربلا شده ایم

تحلیلی پیرامون پیروزی امام حسین علیه السلام

عاشورا به پایان رسید و امام و یارانش شهید شده و خاندانش به اسارت دشمن در آمدند. در دید ظاهری دشمن پیروز شد.

فساد سیستماتیک

مراسم عزاداری اباعبدالله الحسین علیه السلام در26 شهریور97 مصادف با شب هشتم محرم با سخنرانی دکتر داود فیرحی در موسسه فرهنگی مذهبی دارالزهراء تهران برگزار شد.

فقه باید در طراحی نظام اقتصادی تعیین کننده باشد

حجت الاسلام علیرضا پیروزمند گفت: حوزه علمیه باید به فقهی دست پیدا کند که مبتنی بر آن فقه ولو با عقل وتجربه به یک نظام‌‎سازی متفاوت بپردازد وفقه باید در طراحی نظامات اقتصادی تعیین کننده باشد.

حتی در زمان انتقاد هم شوکت و قدرت مرجعیت را حفظ کنید/ اگر مرجعیت تضعیف شود، انسجام جامعه شیعه از بین خواهد رفت

رییس دانشکده مذاهب دانشگاه ادیان و مذاهب اسلامی با بیان اینکه اگر ظرفیت مهمی چون مرجعیت را از بین ببریم، جامعه شیعه از هم خواهد پاشید و دیگر نخواهیم توانست در آینده آنچه که در سلاح و صدای جامعه شیعه هست را راهبرد کنیم

درس امروز امام حسین(ع) پرسشگری و مطالبه مردم از صدر تا ذیل مسئولین است

در نخستین نشست از سلسله گفت و گوهای «مسئولیت اجتماعی شیعه بودن»، خطبه مِنای امام حسین(ع) با حضور حجت الاسلام دکتر مهراب صادق نیا بازخوانی شد.

نجوم و طب پاشنه آشیل علم در دنیای اسلام

هر چه قدر بیشتر با متون خطی در حوزه نجوم انس می گیرم، حس می کنم ما چه اندازه نیازمند این هستیم متون کهن علمی مان را بیشتر بخوانیم تا بفهمیم چرا ما در این تمدن، نتوانستیم سامانه فکری ـ علمی درستی پیدا کنیم

رضا بابایی چه کتاب‌هایی می‌خواند؟ بررسی و بازخوانی کتاب‌های حوزه دین در گفت‌وگو با اندیشوران حوزوی

رضابابایی از محققان بقول حوزوی‌ها خوش‌گعده است و همنشینی با او لذت‌بخش است درباره روش مطالعه و کتاب‌هایی که او می‌خواند گفت وگو کردیم. بابایی از وضعیت کتاب‌های دینی انتقاد می‌کند و در کنار آن نوشته‌های خود را بی‌رحمانه نقد می‌کند.

خط فقر در نگاه امام على(ع)

تلقى از خط فقر در جهت‌گیرى عدالت اقتصادى و فرهنگ لازم براى تحقق آن، نقشى اساسى دارد. در نگاه امام على(ع) هر انسانى لیاقت و حق دارد که در رفاه کامل زیست کند تا در بستر آن بتواند در جهت اهداف انسانى حرکت نماید

عدم حکومت زن در اسلام، نتیجه نبود ضابطه در الغاء خصوصیت‌

مدرسه هشتم مشق اجتهاد در مدرسه تخصصی فقه امام خمینی (ره)، روز یکشنبه، 12 شهریور 1397، با ارائه درس «روش استناد دهی به سنت» توسط استاد سید ضیاء مرتضوی دنبال شد

پرسش جدی این است که تفکر سنتیِ فلسفی در دورهٔ جدید چه کارکردی می‌تواند داشته باشد؟

فلسفه اسلامی در حوزه علمیه قم با چالش‌هایی مواجه است، از یک سو در دهه‌های اخیر فلسفه تحلیلی در مراکز اقماری حوزه علمیه رشد کرده است

چالشهای تعامل با کفار در فقه سنتی

استاد مصطفی دُرّی در میزگرد مدرسه چهارم و پنجم مشق اجتهاد در اصفهان عنوان کرد

تأثیر میرزای نائینی در زیست سیاسی ما

نوشتن ستایش‌آمیز درباره میرزا محمدحسین نائینی (1315-1239) سهل است؛ خیل پژوهشگرانی که از وی ستایش می‌کنند، و درباره نوآوری‌های وی می‌نویسند

تاملی مجدد درباره اندیشه سیاسی آیت الله نائینی

مصاحبه استاد و دوست عزیزم دکتر میرموسوی درباره علامه نائینی را می بایست با دیدی انتقادی خواند.

روحانیت جهت بازیابی نقش تاریخی خود، نیازمند تغییر اساسی در نوع نگرش خود به حکومت است

تصویری که امروز، مردم از روحانیت دارند، آن روحانیتی نیست که مردم بتوانند به آن‌ها پناه ببرند / درکی از حکومت در حال معرفی است که بخشی از حکومت را امر قدسی می‌داند که این بخش از حکومت همیشه باید مورد تأیید قرار بگیرد

انواع چالش های پیش روی فقه موجود

استاد مهدی مهریزی در میزگرد مدرسه چهارم و پنجم مشق اجتهاد در اصفهان به انواع چالش های پیش روی فقه موجود پرداخت

نسبت میان اخلاق و شریعت

معارف دین بر سه بخش عقاید، اخلاق و احکام تقسیم می شود و در قرآن افزون بر این معارف بخش دیگری در جهت تبیین بیشتر همان معارف در قالب قصص ذکر شده است

دیه زن و مرد و نسبت آن با مبانی استنباطی فقهی/ برابری قابل طرح و اثبات است

استاد دروس خارج حوزه علمیه قم به تشریح نسبت عدم تناسب دیه زن و مرد با مبانی استنباطی فقهی پرداخت و افزود: اگر بتوان 4 مرحله در بحث علمی خویش را پشت سر گذاریم، برابری دیه زن و مرد قابل طرح و اثبات است.

گفتگو با حجت الاسلام دکتر سید علی میرموسوی بمناسبت سالگرد درگذشت علامه محمد حسین نائینی

مرحوم نائینی نماینده‌ی جریان نواندیشی دینی در گفتمان مشروطیت است و رویکرد او به مسائل مدرن ـ که حکومت قانون در کانون آن قرار دارد

بررسی امکان نظریه فقهی درباره مبارزه با فساد

بررسی امکان نظریه فقهی درباره مبارزه با فساد در گفتگو با حجت الاسلام سروش محلاتی

صرف افتخار به گذشته، مشکلات ما را حل نمی کند

سالهای سال است که ما تمدن اسلامی را به بزرگانی چون کندی، فارابی، بیرونی، ابن سینا، فخر رازی، خواجه نصیر و تنی چند از بزرگان علم و دانش در دنیای اسلام می شناسیم

قصد ورود به حوزه اقتصادی دارید،لباس روحانیت را از تن دَر آورید/ کاری نکنید که در نگاه مردم ویژه خوار و رانت خوار تصور شوید

مشکلات کشور اعم از اقتصادی، سیاسی و فرهنگی را باید ریشه ای حل کرد و حوزه علمیه و نهاد روحانیت باید علت اصلی مشکلات را مورد توجه قرار دهند

بازخوانی انتقادی یک نامه ؛ ریشه های سیاسی بحران اقتصادی

دوستان اقتصاددان عزیزی از جمله اساتید اقتصادی دانشگاه مفید نامه بلندبالایی در باره مسائل اقتصادی کشور به رییس جمهور نوشته¬اند

حرم، مطهر است

حضرات ائمه معصومین (علیهم السلام) در اوج طهارت و پاکی قرار دارند و خداوند آن ها را در مرتبه "طهارت مطلق" قرار داده است

سخت گیری های زیادی داشتیم

حجاب را فقط روسری ندانیم بلکه حجاب را با پوشیدگی و عفاف همراه بدانیم- عفاف در همه ملت ها وجود داشته است

گزارش میزگرد «چالش‌های فقه در دنیای معاصر»

آیا آنچه در ادله ولایت‌فقیه مطرح می‌شود، به معنای ولایت حکومت کلی و جهانی است یا اینکه صرفاً در مقابل حکومت‌های ظالم باید بدان رجوع کرد؟

شیخ عبدالکریم حائری مانع از سیاسی شدن حوزه شد/ فرجام مشروطیت باعث انزوای روحانیت شد

مرحوم حائری با ملایمت رفتار می‌کرد و همواره اصحاب و پیروان خود را به صبر و سکون و احتراز از هرگونه فتنه و غوغا دعوت کرده و در امور عرفی و سیاسی مداخله نمی‌کرد

انباشت بحرانها و راه برون رفت از آن

مشکلات پیچیده و درهم تنیده کشور را می توان در سه بحران اساسی دسته بندی کرد

هیچ مسئولی حق ندارد نام متصرفین حق الناس را پنهان کند/ حاکم در بیان شفاف مسایل به مردم، حق تصمیم گیری ندارد

حفظ آبرو و عزت حکومت در گرو حفظ عدالت است. حاکم باید حقوق مردم را حفظ کند و لازمه آن اینکه تصرفاتی که در آن اموال می شود را پنهان نکند

هیاهوی مجازات مفسدان و مختلسان بسیار،اما در عمل برخوردی نمی کنیم

دین توصیه می کند حکومت در مسایل بحث برانگیز با مردم شفاف باشد

گزارش تفصیلی نشست علمی توسعه گستره اصول فقه؛ از حدیث تا هرمنوتیک

شست دوم پیش‌اجلاسیه کرسی نظریه‌پردازی با عنوان «اصول فقه، توسعه گستره با ساختار جدید»، با حضور حجت الاسلام والمسلمین ابوالقاسم علیدوست به عنوان نظریه‌پرداز، شب گذشته در پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در قم برگزار شد

زلزله اخیر در امر پژوهش در دانشگاه‌‌ها

رسول جعفریان در یادداشتی به رزومه عجیب استاد دانشگاه علم و صنعت که مدعی ایده‌پردازی «حمل مسافر با ابر» و «تکه‌تکه کردن کره زمین» با استفاده از متون اسلامی و روایی بود واکنش نشان داد

عدم توجه و نبود حزب در کشور

اصلا ارتباط قانون انتخابات با قانون احزاب قطع است. در حالی که این دو در دنیا مانند دوقلوهای به هم چسبیده هستند.

مسلمانان نمایندگان واقعی برای اسلام و قرآن نیستند/ در تفسیرهای قرآن دچار انحراف و لغزش شده‌ایم

آنچنان خودمان را به ائمه و اهل بیت را به خودمان الصاق کردیم که یکی تلقی شدیم. این گونه دیده شد که هرکار که ما انجام می‌دهیم به نام ائمه است

با «اجتهاد ارتباطی»، جامعه‌ی دینی قابل دفاع خواهد بود

روز سه‌شنبه، پنجمِ تیر ماه 1397، دومین نشست از سلسله نشست‌های اندیشه‌ورزی سایت تحلیلی ـ فکری مباحثات با عنوان «اجتهاد ارتباطی» و با ارائه‌ی حجت‌الاسلام والمسلمین محمود شفیعی، دانشیار دانشکده‌ی علوم سیاسی دانشگاه مفید برگزار شد

عدل و جور در ولایت از نگاه امام صادق (ع)

امام صادق (ع) (83-148 ه.ق) به اعتبار نقش مهمي که در هويت بخشي و صورت بندي مباني اعتقادي و فقهي شيعه داشت

امام صادق(ع)؛ پیشوایی در چندین آوردگاه

بیست و پنجم شوال یادآور سوگمندیِ سترگِ جامعه دیرپای شیعی در نیمه قرن دوم هجری است

سه برداشت از مسلمانی

مسلمانانی که به اروپا و روسیه مهاجرت کردند و درک خاص خود را از اسلام دارند.

معمای قانون در ایران، چگونگی انتقال از بنیاد سنت به خودبنیادی است

اگر بخواهیم تاریخ اندیشۀ سیاسی معاصر ایران را حول یک واژۀ محوری بفهمیم، آن مفهوم «قانون» است

یازدهمین نشست علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر

نشست علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر در 7 تیر 1397 با حضور آقای دکتر جواد اطاعت پیرامون مسائل جاری کشور برگزار گردید

کمک هزینه شرکت در کارگاه «تبعیض‌های قومی و نژادی و هویت‌های دینی:‌ هنجارها، رفتارها و برهم‌کنش‌ها،‌ 1400-1850م.»، فلورانس، ایتالیا

در روزهای 24 تا 26 اکتبر سال جاری میلادی، کارگاهی با عنوان «تبعیض‌های قومی و نژادی و هویت‌های دینی:‌ هنجارها، رفتارها و برهم‌کنش‌ها،‌ 1400-1850م.»

فرصت اقامت و پژوهش در زمینه روحانیت شیعه و تشیع فراملی، دانشگاه بیرمنگام، انگلستان

دانشگاه بیرمنگام به یک پژوهشگر علاقه‌مند به پژوهش درباره روحانیت شیعه و تشیع فراملی، به مدت سه سال، کمک هزینه پژوهشی ارائه می‌کند.

حق نداریم بگوییم خانمی که حجاب ندارد، عفت ندارد

مساله حجاب مدتی است که در کشور ما چالش‌هایی را بوجود آورده واز زوایای مختلف مورد بحث قرار گرفته است

معرفی کتاب "حدیث نواندیشان دینی"

بحث از روشنفکری دینی گویا هیچ زمان در کشور ما فروکش نمی‌کند. زمانی این نحله‌ی فکری در اوج خود بود و آثار متفکران آن مورد توجه بسیار قرار می‌گرفت

مرجعیت کلان هدایتی و فکری قرآنی در جامعه وجود ندارد/ جامعه را جست وجوگر حقیقت بار بیاوریم، نه اینکه افراد را مرید خود کنیم

گر ما می توانیم ادعا کنیم که اکنون به یک تفسیر ناب رسیدیم! به نظر من این مساله یک آرمان دست نیافتنی است چون باید در هر دوره ای عالمان تلاش خود را برای تفسیر و تبیین مفاهیم قرآن انجام دهند

صدایی که از حوزه علمیه شنیده می شود جهان را جذب نمی کند

مرجعیت گفتمان جدیدی در میان متفکران روحانی به وجود آورند/ صدای ائمه جمعه نتوانست جهانیان را به وحدت تشویق کند/ اولین اصلاح لازم در حوزه جلوگیری از دخالت عوامل بیرونی است..

مهجوریت قرآن در جاهایی‌که باید شکوفاتر باشد، بیشتر است

در ماه مبارک رمضان، با حجت‌الاسلام و المسلمین محمد عبداللهیان، مدیر موسسه معارف اسلامی امام رضا(ع) موضوعِ «جایگاه قرآن در جامعه‌ی ایران» را دستمایه‌ی گفت‌وگو قرار دادیم

تکیه بر قدرت ملت

گذر از گردنه‌های نفسگیر مشکلات امروز جامعه را با توسل به مشی عملی حضرت امام(ره) و تکیه بر قدرت «ملت» مورد توجه قرار داده و نتيجه گرفتند که به ‌هر میزان «مشروعیت سیاسی» را افزایش دهیم به همان میزان «امنیت ملی» ما تأمین می‌شود. ​​​​​​​

زکات فطره،حداقل تکلیف

فطریه نوعی زکات است که به میزان سه کیلو – مواد غذایی متعارف – در سال پرداخت می شود و به مصرف فقرا می رسد....

اخوان المسلمین و پیچیدگی های آن

"اخوان المسلمین" به عنوان قوی ترین تشکل، جنبشی نیست که بتوان آن را از جهان اسلام حذف کرد. این جنبش در کشورهای اهل سنت، همچون استخوانی در گلو است.

امام علی در پی فرصتی برای آزادسازی کامل دین از شر کجروی های 25 ساله بود

امیرالمومنین(ع) در پی فرصتی برای آزادسازی کامل دین از شر تفسیرها و رفتارها و کج روی های 25 ساله بود.

تحلیل آیات جهادی قرآن کریم

سه مسئله در این باب مطرح است؛ اول جهاد با غیرمسلمین برای پذیرش عقیده که مشهور به جهاد ابتدایی است؛ دوم جهاد آزادیبخش یعنی دفاع از دیگر مسلمین و سوم؛ جهاد دفاعی که گستره زیادی دارد و شامل هجوم فردی و جمعی دشمن به شخص و یا ناموس می‌شود و چهارمین نوع جهاد نیز جهاد علیه یاغیان و شورشیان است.

نیاز ما به قرآن

قرآن را وسیله ای برای استفاده در مجالس ختم تبدیل کردیم/ در هر عصری نیازمند تفسیر متناسب با شرایط زمان هستیم

«نیاز ما به قرآن» صاحبان قدرت، ملت را از قرآن دلسرد می‌کنند

اگر قرآن مهجور نبود شاهد این حجم از اختلاس‌ها نبودیم/ هیچ وقت باورهای دینی و قرآنی خود را به عمل طلبه‌ای گره نزنید

هنوز دانشی به نام فقه تحزب در ایران و مذهب شیعه وجود ندارد

دکتر داود فیرحی در همایش علمی تحزب و توسعه که با همکاری وزارت کشور، مجمع مشورتی توسعه استان تهران و انجمن علمی علوم سیاسی  که در 97/2/20 در وزارت کشور برگزار شد.....

کرسی ترویجی با عنوان « روش شناسی تفسیر سیاسی قرآن » در دانشگاه مفید برگزار شد.

ه گزارش روابط عمومي دانشگاه مفيد،‌ کرسي ترويجي (عرضه و نقد ديدگاه علمي) با عنوان « روش شناسي تفسير سياسي قرآن » با همکاری دفتر امور پژوهشي و دانشکده علوم سياسي..

مبانی دینی کرامت ذاتی انسان و تسری آن به حوزه‌ی تشریع

یکشنبه 23 اردیبهشت 1397، سیزدهمین کرسی ترویج عرضه و نقد دیدگاه علمی، با حضور اساتید، دانشجویان و علاقه‌مندان، برگزار شد

حوزه رسالت‌های مختلفی دارد

حوزه رسالت‌های مختلفی دارد، که می‌توان مهمترین آنها را در چهار رسالت خلاصه کرد.

گفتگو با احمدرضا یزدانی مقدم عضو هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه

نوشتار حاضر گفتگو با حجت الاسلام والمسلمین دکتر احمدرضا یزدانی مقدم از اعضای هیأت علمی پژوهشکده علوم و اندیشه سیاسی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، مؤلف کتاب جایگاه وحی در فلسفه سیاسی است.

معرفی کتاب اسلام نص‌گرا: تاریخ و عقاید اخباریان شیعه

این کتاب درزمینهٔ اخباریون است که به معنای مصطلح آن از قرن پانزدهم به دست محمدامین استرآبادی و پیروانش پایه‌گذاری شد و جای خود را در سنت فکری شیعه باز کرد.

کنفرانس «عرب گرائی در مطالعات غربی قرون میانه»، دانشگاه پنسیلوانیا، آمریکا

کنفرانسی با عنوان «عرب گرائی در مطالعات غربی قرون میانه»، در دانشگاه..........

فراخوان مقاله کنفرانس بین‌المللی منجی در ادیان و فرهنگ‌ها

کرسی یونسکو در دانشگاه کوفه از کلیه اساتید و دانشجویان برای ارسال مقاله به کنفرانس بین‌المللی منجی در ادیان و فرهنگ‌ها دعوت کرد.

نشست نقد و برسی کتاب «متفکران معاصر عرب»

مرادی: بخش عمده اندیشه عربی بازتاب اندیشه غربی و اروپایی است شریعتمداری: بدون ایرانی‌ها‌ تقریباً چیزی برای دانش‌های اسلامی نمی‌ماند

ناتوانی فقیه را نباید به فقه سرایت داد/ ردصلاحیت‌ها هیچ ربطی به فقه ندارد/ یک ریال از بودجه حوزه‌های علمیه، به مراجع و مدرسین نمی‌رسد

تردید دارد که فقه در جامعه حاکم باشد، دلیل آن را هم نحوه اداره جامعه می‌داند. بدون دلایل فقهی کسی را زندانی و حبس کردن، پرونده‌های بی شمار قضایی، تصرف شغل‌های گوناگون توسط صاحبان قدرت، فاصله طبقاتی، رد صلاحیت‌های گسترده و اختلاس‌های نجومی از جمله دلایلی است که حجت الاسلام دکتر بهرام دلیر نقده‌ای، عضو پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی آن را دلیلی برای نبودن فقه در جامعه می‌داند. او می‌گوید فقه و فقیه دو مقوله جداست و نباید ناتوانی فقیه را به پای فقه نوشت و برای ناتوانی برخی فقها هم دلیل دارد و معتقد است که اول انقلاب به خاطر نیازهای جامعه افراد فقه نخوانده از حوزه رفتند و در مسند امور قرار گرفته‌اند و ادامه می‌دهند.

روحانیت بیش از حد سیاسی شده / حوزویان باید هزینه‌های جانبی خودشان را کم کنند

وقتی توان کافی برای اشتغال‌زایی وجود ندارد نباید تا این میزان هزینه جانبی در برخی نهادهای مذهبی صرف شود

باید مراجع برای حوزه تصمیم بگیرند نه هیچ نهاد دیگری

عدم استقلال و عدم توانایی مراجع برای تصمیم گیری در مورد کارکرد حوزه یکی از ضعف‌های امروز حوزه علمیه است؛ یعنی مراجعی که مورد تایید عموم حوزه هستند باید حوزه را اداره کنند؛ نباید برای حوزه دیگران تصمیم بگیرند.

حوزه علمیه قم فاصله‌هایی جدی با نیازهای امروز مردم دارد

عضو هیات علمی دانشگاه مفید قم با بیان اینکه حوزه‌های علمیه در حد مطلوب نتوانستند به نیازهای جامعه‌ی امروز پاسخگو باشند، گفت: کارهایی جدی در حوزه انجام می‌شود اما هنوز حوزه فاصله‌هایی جدی با نیازهای امروز مردم دارد

مرجعیت باید شورایی شود/ باید روش‌های علمی در حوزه تغییر کند

در دنیای امروز یک نفر نمی‌تواند در همه زمینه‌ها مجتهد باشد پیشنهاد کرد که مرجعیت در حوزه شورایی شود.

نسبت به آینده حوزه علمیه واهمه‌ دارم

معاون پژوهشی در نمایندگی قم موسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(ره) با بیان اینکه نگران آینده حوزه‌های علمیه است، ابراز امیدواری کرد که با نگاهی جامع، کامل و بدون رنگ و بوی سیاسی و خواسته‌های فردی در حوزه علمیه بازاندیشی صورت گیرد.

اهمیت عرفان عملی و تاثیر نگاه‌های عرفانی در بهزیستی و سعادت جمعی

مهمترین سوالی که ممکن است به ذهن بسیاری از مردم خطورکند مطابقت رفتارهای اجتماعی وسیاسی صاحبان ثروت و قدرت با عرفان مطلوب, عرفان نابی که ازآموزه های زندگی اهل بیت سلام الله علیهم اجمعین سرچشمه می گیرد است

حکومت دینی و شریعت بخش دوم

در قسمت دوم این گفتگو رابطه میان دموکراسی و ولایت فقیه مورد گفتگو قرار گرفته و از لزوم وضع قانون واحد در مسائل اجتماعی سخن به میان آمد و به پیچیدگی امر حکومت در جهان معاصر و لزوم نظارت بر قدرت و نهادهای زیر مجموعه رهبری بحث شد و با اشاره بر قاعده سلطنت بر مال، بر سلطه بر جان و حق انتخاب استدلال گردید و نسبت به وظایف حکومت در برقراری عدالت و امنیت و رفع فقر و بیکاری گفتگو شد.

معرفى و نقد کتاب ما چگونه ما شديم

کتاب ما چگونه ما شديم، علت اصلى عقب ماندگى ايرانيان را عوامل داخلى ــ و بالأخص استبداد ــ معرفى مى کند. اين کتاب ضمن برخوردارى از نقاط مثبت زياد، چارچوب نظرى ندارد؛ و بين اوليت (زمانى) و اولويت (اهميت يک عامل) تفکيک قائل نمى شود. نويسنده براى اثبات اهميت عامل استبداد به اين نکته اشاره دارد که قبلا عوامل داخلى، زمينه استعمار را فراهم کرده بود. به نظر مى رسد تأثير عوامل داخلى و خارجى در عقب ماندگى ما در زمان هاى مختلف به يک شکل نبوده است؛ و در اين زمينه نبايد تحليلى کلى ارائه داد. نويسنده تحليلى ايستا از «ايران» و «ايرانيان» به دست داده است

نگاه فقهي به دولت

فقه از عمومي‌ترين و ضروري‌ترين شعبه‌هاي علوم اسلامي براي زیست مؤمنانه و متدينانه اهل قبله بوده و مي‌باشد، فقه شيعه نيز همين وضعيت را داشته و دارد.

حکومت دینی و شریعت بخش اول

در گفتگویی صمیمی با حجت الاسلام سید ابوالفضل موسویان تحت عنوان "حکومت دینی و شریعت" به بررسی انواع نظریات حکومت دینی پرداخته شد و از ممنوعیت اجبار دولت جهت تحقق ارزش‌های دینی و توجه به مسئله بیعت در صدر اسلام تا ضرورت وجود احزاب سخن به میان آمد. این گفتگو در دو نوبت انجام گرفته است که قسمت دوم آن نیز متعاقبا منتشر خواهد شد.

درباره جایگاه عقل در فلسفه اسلامی و منابع دینی

از قدیمی‌ترین مسائلی که مورد توجه فیلسوفان بوده و در کتب تاریخ فلسفه و کلام آمده، مسأله تعامل دین و عقل است

گفتگوی فقهی حقوقی در حوزه زنان و خانواده با حضور سرکار خانم ابتکار

دهمین نشست علمی پژوهشکده اندیشه دینی معاصر با حضور سرکار خانم دکتر معصومه ابتکار معاون امور زنان و خانواده رئیس جمهور در 16 بهمن 96 در پژوهشکده اندیشه دینی معاصر برگزار گردید.

مصاحبه با حجت الاسلام دکترمحمود شفیعی در موضوع فقه و سیاست

عضو هیات علمی دانشگاه مفید بر این باور است که با افزایش حوزه های نفوذ دولت در جامعه این دغدغه به وجود می‌آید که سلطه فراگیر دولت از منظر شرعی چگونه قابل توجیه خواهد بود. دکتر محمود شفیعی می¬افزاید: دلیل من بر پیدایش این دغدغه این است که یک قاعده اولیه مسلم در فقه شیعه داریم به نام "عدم ولایت". بر اساس این قاعده "فقدان سلطه" درجامعه یک خواست شرعی است؛ این قاعده وجود سلطه در اجتماعات بشری را فقط به عنوان یک امر استثنایی و در دایره "محدود" و به لحاظ کیفی، برخوردار از توجیه عقلانی در محضر عقل عموم قابل قبول می داند. هر اندازه که سلطه افزایش پیدا کند، شما باید دغدغه شرعی داشته باشید که نکند با شرع سازگار نباشد. برای اینکه اصل، عدم ولایت است.

نوزدهمین همایش کتاب سال حوزه و نخستین جشنواره مقالات علمی حوزه

مراسم اختتامیه نوزدهمین همایش کتاب سال حوزه و نخستین جشنواره مقالات علمی حوزه، 5 بهمن 96 در مدرسه علمیه امام موسی کاظم (ع) در شهر قم برگزار گردید.

رابطه فقه و اخلاق در اسلام

از بحثهاي بسیار مهمی که در اين روزگار مطرح است نسبت اخلاق و فقه است ،که برای پرداختن به همه جوانب آن، یک مقاله ویک مصاحبه، کفایت نمی کند و مجال بیشتری می¬خواهد. دامنه بحث اخلاق ،که از روزگار پيش از فسلفه يونان مطرح بوده ،به حدی گسترده است که الان یک رشته دانشگاهی را به خود اختصاص داده و با نام فلسفه اخلاق تدریس می¬شود.

انتقاد، ‌ارزش از یاد رفته

نشانۀ قدرت عقل و قوت منطق ، رمز ترقی و شکوفایی، جوشش اندیشه و رویش فکر، انتقال فرهنگ و تمدنها، هوشیاری و بیداری، زبان گویا و گوش شنوا، مظهر توانایی و دانایی، نمایش عیب و هنر، تماشاگه پیشرفت و نوآوری، پرورش روح جمعی، رمز بقا و ماندگاری، نفی رکود و جمود، جریان شادابی و محبّت، پایان عداوت و سیه روزی، دژ نفوذ ناپذیر ارزشها، دشمن استبداد و خود خواهی، دعوت به قانون و راه رهایی، بدخواه ستم و ستمگری، مرگ ظالم و حیات مظلوم ، و ...

جدال نواندیشی دینی و روشنفکری دینی بر سر گذر از فقه اجتماعی

چندی است موضوع عبور از فقه، سبب شکل گیری سلسله یادداشت‌هایی از جانب نواندیش دینی معاصر داود فیرحی و محمد مجتهد شبستری به عنوان روشنفکر دینی شده است

بررسی جریان نومعتزلیان

جریان نومعتزله، یکی از جریان‌های مهم کلامی در جهان اسلام است. این جریان، خاستگاه خود را در آرای معتزلیان قدیم می‌جوید و به دنبال تجدید بنای معرفتی اسلام بر پایة عقل‌گرایی است. امروزه گروهی از نواندیشان و تجدد خواهان معاصر، عمدتاً در کشورهای اسلامی عرب زبان، با توجه به این جنبه مهم کار معتزله یعنی ارائه تفسیر عقلانی از وحی و شریعت می کوشند با احیای این مکتب فکری در اسلام و تطبیق آراء و آموزه های آن با مسائل جدید که به دنبال تحولات دوره مدرنیته بوجود آمده، راه حل ها و موضع گیری های مناسبی برای این مسائل بیایند. تخصص دکتر علی اللهبدشتی در فلسفه و کلام سبب شکل گیری گفتگویی صمیمی و البته دقیق درباره نومعتزلیان را سبب گردید. در این گفتگو به بررسی عوامل شکل‌گیری جریان نومعتزله در جهان اسلام، نقاط اشتراک و افتراق میان جریان کلامی نومعتزله با مکتب معتزله و نقد و بررسی اجمالی مبانی نظری و دیدگاه‌های کلامی طرف‌داران این جریان فکری پرداختیم.

جریان سلفی در جهان اسلام

طبق آنچه که امروزه در جهان اسلام مشهور است، ریشه سلفیه به ابن‌تیمیه برمی‌گردد. وی در قرن هشتم  در دمشق (سوریه) زندگی می‌کرد؛ یعنی تاریخ تولدش­­661 ق­ و تاریخ وفاتش 728­­ ق است؛ اگر ما چهل سال اول زندگی‌اش را جزو مراحل تحصیل و تحقیق‌اش بدانیم؛ می‌توان­، آغاز قرن هشتم را به‌عنوان شروع فعالیت فکری ابن‌تیمیه دانست. از نظر اجتماعی، سیاسی و فرهنگی، عوامل متعددی را می‌توانیم نام ببریم که موجب شد ابن‌تیمیه یک نهضت جدید را در جهان اسلام ایجاد کند.

مشارکت اقلیت‌های دینی در اداره جامعه اسلامی

در نامه دبیر شورای نگهبان مناطقی از کشور که اکثریت آنان مسلمان هستند، موضوع اشکال است. این تقیید گرچه ناسازگار با معنای موسع قاعده نفی سبیل است و نفی سلطه بر مسلمان، هرچند در اقلیت باشد نیز با چنین نگاهی ناسازگار است و در سخن امام‌خمینی نیز وجود ندارد، اما می‌تواند ابداعی از سوی شورای نگهبان باشد. سه نکته دیگر نیز وجود دارد که پی می‌گیریم

در باب نسبت سنجي دين و دموکراسي

دموکراسي داراي معاني و شاخص هاي متعدد است ، و بدين لحاظ مي توان ميزان برتافتن يا برنتافتن هر نظريه ديني نسبت به مراتب و استانده هاي دموکراسي را بررسي نمود

هیچ ؛ سه جستار در بودیسم

این کتاب بر نسبت میان بودیسم و نظریه‌ی انتقادی در فلسفه‌ی قاره‌ای تمرکز دارد. نویسندگان برخی از مفهوم‌های کلیدی در بودیسم را در ارتباط با برخی از ایده‌ها در فلسفه‌ی قاره‌ای مطالعه کرده‌اند. این مطالعه‌ی مقایسه‌ای حول محور یک مفهوم کلیدی، یعنی هیچ (nothing)، انجام شده است.

شریعت و مصلحت

جای ‌ ‌‌‌هـیچ‌ تردیدی نیست که جوامع بشری از آغاز تاکنون با تحولات گوناگون و گاه‌ سریع‌ مـواجه‌ بـوده و ایـن تحولات تاروپود جامعه را، به طور کیفی و کمی، دگرگون ساخته است‌ واز سویی این دگرگونی و تنوع در قـوانین مدنی و شرایع اجتماعی تاثیری‌ علّی و علمی دارد،‌ و ادیان را با واقعیتهای طبیعی ویا تحمیلی مـواجه می سازد؛ خاصه ادیـانی کـه داعیه اجتماعی بودن راداشته و حامل قوانینی برای بر اداره جامعه و ادامه معیشت آدمیان بوده‌اند.

نقد کتاب «اسلام، سنت و دولت مدرن»

مهم ترین انتقادات به کتاب اسلام، سنت و دولت مدرندر حوزه روش عبارت است از: استفاده از روش های ناهمگون و ناسازگار، تطبیق نا صحیح آن ها بر اندیشمندان اسلامی همچون جاحظ، و بالاخره به کار نگرفتن شایسته آن روش ها

اصلاح اندیشه دینی

‌‌چـه‌بسا‌ سرشتِ آدمی بر صلاح و گرایش ذاتی او به خیر باشد؛ با این‌ همه،‌ تـردیدی‌ نـیست کـه همواره فساد و افساد در میان افراد و جوامع حضور و تأثیری چشمگیر‌ داشته است

قلمروهای علم و دین

‌کتاب پیش‌رو نسبت میان علم و دین را با رهیافتی تاریخی بررسی می‌کند. آنچه کتاب را از بسیاری از کتاب‌های دیگر در این زمینه متمایز می‌کند یکی همین رهیافت تاریخی است

معرفی کتاب ابعاد سیاسی فلسفه اسلامی

کتاب ابعاد سياسى فلسفه اسلامىThe political Aspects of Islamic philosophy) ) مجموعه مقاله هايى است که به افتخار آقاى محسن مهدى تدوين و گردآورى شده است.

دومین گنگره‌ی بین‌المللی «اقتصاد و دارایی‌شناسی اسلامی»

یکم تا سوم سپتامبر 2016، استانبول، ترکیه

خرد گرایی در تفسیر آیت الله میرزا جواد تهرانی

یکی از منابع مهم در پرده‌برداری از معانی قرآن عقل است، بدون بکارگیری عقل، فهم معانی حاصل نمی‌گردد و مقصود وحی روشن نمی‌شود، قرآن در خطاب به عقلا آمده و اگر خردمندان نفهمند، وجهی برای خطاب نیست. کسی که اجتهاد می‌کند و به ظاهر الفاظ بسنده نمی‌کند و از چند و چون مطالب سئوال می‌کند و کاوشی در مضمون و دلالت آیات دارد، در حقیقت کنکاشی عقلانی دارد و عقل خود را در مفهوم و پیام آیه بکار می‌برد.یکی از تفاسیری که پیش از تدوین به صورت درسی ارائه شده،

ظرفیت سنجی دین نسبت به مفاهیم سیاسی مدرن

با مفروض گرفتن اين مطلب که مفاهيم سياسي مدرن غير از مفاهيم موجود در سنت هستند، اين مقاله در صدد نشان دادن اين مطلب است که نسبت بين اين دو دسته مفاهيم تباين نيست؛ و ميتوان شاخص هاي مفاهيم مدرن را به سنت عرضه؛ و ميزان برتافتن ظرفيت سنت در برابر آن شاخص ها را بررسي نمود

انقلاب اسلامی، نقطه عطفی برای مواجهه اسلام با دنیای جدید

مطالعات دینی و دین‌پژوهی در ایران پس از‌ انقلاب‌ در‌ مقایسه با پیش از آن در گـفت‌وگو بـا دکتر مسعود ادیب

سیر تاریخی عقل در نظام فقهی شیعه

عاملی که بشریت را در صحنهء مبارزه‌ با‌ طبیعت‌ از دیگر موجودات زنـده جـدا کـرد و او را برتری بخشید حیات‌ عقلانی بود و انسان با‌ مشعل فروزان عقل توانست در جاده‌های تنگ و تاریک طبیعت راه را بـه جایی‌ برد و از تنگهء غارها‌ و شکاف کوهها خود را برهاند و به کنار نیل‌ و بین النهرین بـرساند و خلاق و صاحب فرهنگ و تـمدن‌ گردد و بـخاطر این پیامبر باطن و هادی درون بود که‌ توانست دستی در‌ دست پیامبر ظاهر و هادی صالح بگذارد و خود را از طالحان به صالحان برساند.

اعتبار رأی اکثریت

غالب متفکران شیعی مشورت را منحصر به زندگی فردی مسلمین دانسته اند. با اینکه مشورت در حکومت از دیرباز توسط اندیشمندان شیلی به جهت اعتقاد به ولایت ائمه معصومین انکار گردیده است، در عصر حاضر به دلیل غیبت امام معمصوم، نقش شورا توسط علمای مذکور مورد توجه واقع شده است. اما تفاوت آشکاری در آراء قائلین به ضرورت وجود شورا در حکومت دیده می شود. برخی از شورا به عنوان مصدر مشروعیت حاکم اسلامی در عصر غیب یاد کرده و عده ای شورا را در تصمیم گیری های کلان نظام اسلامی الزام آور دانسته اند. در بین این گروه از اندیشمندان سه نظریه وجود دارد.

جایگاه قرآن در استنباط احکام

بی گمان استنباط احکام از قرآن، از عهد پيامبر(ص) و ائمه معصومين(ع) و در ميان صحابه و تابعين و صاحبان مذاهب اسلامى و علماى بزرگ، امرى معهود و شناخته شده بود. همه به طور طبيعى به قرآن مراجعه مى کردند و در استناد به آن و اجتهاد حکم از آن تلاش ويژه مى کردند. اما گروهى در اين اواخر براى استنباط احکام، کم تر به سراغ قرآن مى روند;....

آیا نوگرایی اسلامی اهدافش را محقق کرده است؟

مفهوم نو گرایی و نوسازی از مفاهیم پایه ای اسلامی است که پیامبر اکرم اسلام (ص) در حدیث مشهور خویش بر آن تأکید فرموده اند آنجا که می فرماید: « خداوند در هر صد سال کسی را بر می انگیزد که به نوسازی در امر دین این امت (اسلامی) بپردازد» که این خود در بردارنده این بشارت است که امت اسلامی و نقش اسلام در آن از طریق استمرار حرکت نو سازی و نوگرایی، استمرار می یابد و دین ثابت، حرکت زندگی ساز نو شونده را در بر می گیرد و از طریق استنباط راه حلهایی با صبغه وحی برای مشکلاتش، ادامه حیات می دهد و پیشوایان نوگرایی می توانند اینرا از جانب خداوند اعلام کرده و بر آن صحه گذارند.

منزلت عقل در معرفت شریعت

در این مقال بر آنیم تا‌ دریابیم‌ که: 1.مراد‌ و معنا از واژه عـقل چـیست. و 2.قـلمرو عقل،در معرفت دینی در حوزهء حقوق تا کجاست.و‌ به بیان دیگر قدر و منزلت عقل در فقه تـا چه میزان است؟ و‌ به تعبیر دیگر آیا‌ با‌ بسط زمان و حوادث زمانه مـیدان عقل در استنباط،وسع بیشتری مـی‌یابد و یـا تا چه حد معینی گسترش خواهد یافت.

فلسفه‌ی ؛ دین یک معرفیِ معاصر

نخستین ویرایش از کتاب «فلسفه‌ی دین: یک معرفیِ معاصر» در سال 1999 منتشر شده است و اکنون ویراست جدید با افزوده‌هایی در پنج بخش منتشر می‌شود: در نخستین بخش نسبت دین و فلسفه بررسی شده است...

قلمرو دین یا گستره شریعت

بحث«قلمرو دین»و نیز مبحث«قلمرو شریعت»از بحث‌های زنده و ضروری جـامعه بشری است. در‌ آمیختگی«دین و انسان»و تعامل‌ مثبت‌ یا منفی آن دو در طول تاریخ و تداوم این تـعامل در آینده انسان، تعیین حـدود و ثـغور دین در زندگی بشر را به موضوعی جالب و جدّی و سرنوشت‌ساز تبدیل‌ کرده است.

کتاب گرايشهاى تفسيرى در ميان مسلمانان

کتاب گرايش‌هاى تفسيرى در ميان مسلمانان اثر گلدزيهر مجارستانى (1850ـ1921م.) يکى از نوشته‌هاى بسيار مهم و تأثيرگذار مستشرقان درباره قرآن است. اين کتاب که در دهه دوم قرن بيستم در فضاى فکرى و فرهنگى نحله قرآن‌پژوهان آلمان، و پس از تأليف تاريخ قرآن تئودور نولد که به نگارش درآمد؛ بازتاب‌هاى بسيار داشته و جنجال‌هاى زيادى ايجاد کرده است هر چند در اين مقطع تاريخى فصل جديدى از پژوهش‌هاى شرق‌شناسى را آغاز کرد.....

انصاف و ادب گفت و گو در قرآن

خداوند به انسان قدرت بیان داد «علمه البیان» تا بتواند خواسته ها، اندیشه ها و تجربیاتش را به دیگران منتقل کند و نیز بتواند با گفت وگو ...

ضرورت ‌ ‌و ‌‌چـگونگی تحقیق‌ در تزهایاصلاحی جهان اسلام

جهان اسلام مدت زمان‌ درازی‌ را‌ در جـهل و تـاریکی بـسربرد،از اندیشه‌های دینی غافل گشت،و راه و رسم زندگی درست از دست‌ داد.در گیریها و اختلافات درونی اوج گرفت و تعصبات بی‌پایه توان مـسلمانان را به‌ هدر داد.حاکمان در لاک فساد‌ و شهوت خود فرو رفتند و عالمان در بگو-مگوهای بی‌حاصل غرق گشتند و تـودۀ مردم بی‌آنکه ره به جـایی بـبرند،درآتش هوا پرستیهای حاکمان و غفلت عالمان تباه گشتند.

تقلید و تعقل

تقلید به معنای کنار گذاشتن منطق و تفکر و پیروی محض از ارزشها و احکام پیشینیان و تعقل به معنای اندیشیدن و خردورزی به کار می رود. اولی را هر انسانی در نگاه اول نفی و دومی را شایسته ستایش و در خور تمجید می داند. همانطور که ستون های دین بر پایه های خرد مستحکم می گردد و اندیشه ورزی و تعقل را از توصیه های اصلی منادی دین بر می شمارد، تقلید نیز در مباحث دینی دارای جایگاه تعریف شده ای است.

تاریخمندی در نصوص دینی

‌‌‌گـفتمان‌ تاریخمندی با هرمنوتیک شلایر ماخر به منصه ظهور رسید. شلایرماخر از هرمنوتیک به‌ مـثابه‌ هـنر‌ فـهمیدنْ سخن می‌گفت که همواره با خطر بدفهمی مواجه است. او دغدغه خود را - که تفسیر متن دائمـاً با موانع و خطراتی در رسیدن به مقصود گوینده‌ مواجه است - کتمان‌ نمی‌کرد.‌ فهم نـصوص از ناحیه عواملی به شـدت تـهدید می‌شود که یکی از آنها فاصله افتادن میان متن و تفسیر آن و دیگری گزینش زبان معین است؛ چون انتخاب زبان یک ظرف‌ خالی نیست که فهم آن در هر زمانی یکسان باشد

گفتمان اجتهاد و روابط قدرت

اجتهاد به مثابه گفتمان - یعنی چارچوبی قاعده مند که احکام عملی زندگی سیاسی شیعه در قالب آن تولید و وحدت یافته است؛ - موضوع نوشتار حاضر است. این دستگاه تاریخمند در فضای خردگرایانه سده های چهارم و پنجم زایش و طی فرایندی تکاملی به تدریج محور قرار گرفت. تحلیل قواعد پیدا و پنهان حاکم بر این گفتمان، موضوع تحلیل دیرینه شناسانه است که بخشی از این مقاله به آن اختصاص یافته است. در بخشی دیگر نیز نسبت اجتهاد با بافت و بستر اجتماعی محاط بر آن مورد بحث قرار گرفته و عدم امکان تجرید آن از ساخت و روابط قدرت، بررسی و تبیین شده است. در قسمت پایانی نیز تحول صورتبندی آن در دوران معاصر و پیدایش خرده گفتمانهای رقیب و موازی از دوران آن و نیز نگرشهای انتقادی به آن بحث و بررسی شده است.

نسبت ‌ ‌‌‌دیـن‌ و حکومت از منظر قرآن کریم

دین و حکومت از دیدگاه‌ قرآن‌ کریم‌ چه نسبتی با هـم دارنـد؟پاسخ‌های انـدیشوران به این پرسش متفاوت است.بعضی این نسبت را تباین‌ کلی دانسته،شأنی برای دخالت در حکومت را قائل نـیستند.گروهی دیگر این نسبت را‌ تباین جزئی دیده، امکان‌ ارائه‌ رهبردهای حکومتی را برای دین،البته در سـطح کلان پذیرفته‌اند.

منشأ مشروعیت ولایت معصومین(ع)

یکی از مباحث مهمی که هم اکنون در جامعه ما مطرح است‌ رابطه‌ دین‌ و حـکومت و بـه مـفهوم وسیع تر رابطه دین و سیاست است .طرح این بحث‌ در میان مسلمین قدمت یکصد ساله دارد امـا در بعضی از دوران ها‌ طرح آن جدی تر‌ و حوزه تاءثیر اجتماعی آن وسیع تر بوده است

نقش دین و کارکردهای واقعی آن

یکی از بایستگی های جامعه دینی، شناخت حجم دینداری، ارزش ها و نگرشهای آنان و کارکردهايى است که از اين دين دارى سرمنشأ مى گيرد. اين شناخت به دينداران کمک می کند تا با واقعیات جامعه خود آشنا شوند و چالش های عینی جامعه خود را بشناسند، ضعف ها و کاستی های عملکرد خود را دريابند و بدانند که نگرش هاى آنان تا کجا به مصونيت سازى جامعه کمک کرده و تا چه اندازه معنویت استقرار یافته و دین نهادینه شده و نهادهای دینی اجتماعی در کار شخصیت بخشی افراد موفق بوده و در شکل دهی به شخصیت آنان انجامیده و از سوی دیگر چه آفت هایی این نگرشها به وجود آورده و در چه بخشهایی نیازمند به برنامه ريزى، حمايت و تقويت و پوشش دادن به چالشهای آنان است.

حکم فقهي کتب ضاله در گذر زمان

برخی از فقها به استناد آیات قرآن، کتبی را ضاله دانسته اند که حاوی مطالبی درباره لهو الحدیث، قول زور، افترا و کذب به خدا، کتب مقدس مجعوله و کمک به گناه باشند. از زمانی که مساله کتب ضاله در فقه مطرح شده است، فقها حرمت آن را مسلم دانسته اند.

بررسى و نقد کتاب "نظام سياسى و دولت در اسلام"

کتاب فوق هرچند خلأ موجود در این درس را پر کرده، ولی در تفسیر و کاربرد روش سیستمی مشکلات خاص خود را دارد

ثابت و متغیر در اندیشه سیاسی امام خمینی(ره)

خط امام نقطه وفاق همه گرایش ها و جناح های وفادار به‌ انقلاب‌ و از مـعیارهای سـنجش رفـتار سیاسی کارگزاران نظام است. اشخاص و گروه ها براساس همین میزان‌ گاه یکدیگر راه متهم به کـجروی و انحراف می نمایند. با این وجود‌ درباره پیش نیاز چنان‌ قضاوت‌ هایی کـه همانا شناخت خط امـام اسـت تلاش درخوری صورت نپذیرفته است.

حُسن و قبح و مساله عدالت اجتماعی از دیدگاه علامه طباطبايي

از نظر علامه طباطبایی، حُسن و قبح و عدالت اجتماعی، حجت مشترک اجتماعی به شمار می¬روند که افراد در زندگی اجتماعی به آن استناد می‌کنند. فقدان یا نادیده گرفتن این حجت مشترک به استبداد سیاسی و استثمار اجتماعی می‌انجامد. همچنین وی از دو گونه حُسن و قبح فعل فی نفسه و فعل در مقام صدور از فاعل یاد کرده است: اولی معقول ثانی و دومی اعتباری است؛ چنان¬که از دو معنای اعتباری و معقول ثانی برای عدالت اجتماعی یاد کرده است. با تفسیری که علامه طباطبایی از حُسن و قبح و عدالت اجتماعی ارائه می‌کند، از سویی قابلیت ارجاع و استناد به این مفاهیم محفوظ مانده و از طرف دیگر، قابلیت انعطاف و تغییر و تحول در آن‌ها لحاظ شده است.

سکولاریسم و سکولاریزاسیون

سکولاریسم و سکولاریزایسون دو واژه با بار معنایی خاص خود هستند که می‌توان از موقعیت کنونی این دو با تعبیر «مبهم» یاد کرد. به کارگیری این دو واژه در ایران معاصر بر ابهام ذاتی این دو افزوده است. نوشتار حاضر تلاشی در جهت ابهام‌زدایی از دو واژه سکولاریسم و سکولاریزاسیون و شفاف سازی معنایی این دو است. نخست تاریخچه طرح ایده سکولاریزاسیون در ایران معاصر بررسی و پس از آن به برابر نهاد صحیح برای دو واژه سکولاریسم و سکولاریزاسیون پرداخته می‌شود. هم چنین پیشنهاداتی برای بررسی علمی این دو عرضه می‌گردد. سکولاریسم، علاوه بر مباحث معنایی، به مثابه یک نظریه سیاسی نیز در ایران معاصر مورد توجه قرار گرفته است. هم چنین به سکولاریسم و سکولاریزاسیون به منزله مدل تحلیلی برای تحولات کشور اشاره می‌شود. در تلاش برای راه‌یابی به هسته اصلی معنای سکولاریسم و سکولاریزاسیون تحلیلی از دیدگاه ماکس وبر در این باره ارائه شده است. آن گاه به عنوان یک مورد مشخص و برجسته از موضوعاتی که ممکن است تحت شمول سکولاریسم و یا سکولاریزاسیون قرار گیرند به دین و سیاست و نسبت این دو با یک دیگر پرداخته می‌شود. بنابراین نوشتار حاضر درآمدی بر مباحث ضروری و گسترده در باب سکولاریسم و سکولاریزاسیون است.

اصالت صلح در روابط بین الملل

در این مقاله به منظور دستیابی‌ به«اصل‌ وقاعده‌ در روابـط خـارجی دولت اسـلامی» به دو دسته ازآیات قرآن استناد شدها ست.دستهء اول،آیات مربوط به«صلح»و دستهء‌ دوم،آیات«جنگ و جهاد»می‌باشد. ازآیات صلح استفاده می‌شود که«برقراری روابـط حسنه و عادلانه با دولت‌های‌ کافر‌ غیر معاند»،مشروع و بلکه‌ شایستهاست‌ و«ممنوعیت برقراری رابطهء دوستانه»،تنها مـحدود به«دولت‌های معاند و متخاصم»است؛چنانکه صـلح بـا«دولت‌های‌ صلح‌طلب»الزامی و تعرض به«دولت‌های بی‌طرف»و«هم‌پیمان»در نزاع بین دولت‌ اسلامی با دول متخاصم،ممنوع است. ازآیات جهاد نیز استفاده می‌شود که جنگ و جهاد،نیازمند مجوّز‌ است.مجوّز جهاد در صورت«حمله دوّل متخاصم به سرزمین‌های اسلامی»،«آزار و اذیت‌ مسلمانان»،«توطئه وفتنه بر ضد دین آنان»،«آزار و اذیت و ستم بـه موحّدان و به استضعاف کشیدن آنان»و«قتل و فساد در زمین»صادر می‌شود. بنابراین،اصل در‌ روابط‌ بین الملل«صلح وهمزیستی مسالمت‌آمیز»است و«جنگ‌ ودرگیری»،در صورتی که دولتی یکی ازرفتارهای یاد شده را مرتکب شود،مجاز شمرده شده است.

درآمدی بر قلمرو فقه

مساله ‌ ‌‌‌«انـتظار‌ بشر از دین‌» موضوعی است که از دو سو بدان می‌توان نگریست و آن‌ را‌ مورد پژوهش قـرار داد: یـکی نـگاه برون دینی به مساله است که با سنجشهای عقلانی‌ به دست آوریم از دین چه خواسته و تـقاضایی داریم; و دیگری نگاه‌ درون دینی است که‌ بر‌ اساس منابع و متون دینی مشخص گـردد دین تا کجا بـا زنـدگی انسان سر و کار دارد.

روشی دینی برای مطالعه دین

در مطالعات دين در‌ کنارِ‌ روش‌هايي‌ مانند الاهـيات و جـامعه‌شناسي دين، «روشـي ديني» نيز وجود دارد. اين روش داراي دو ويژگي است‌: نخست آنکه بر ديدگاه درونيان تکيه دارد و دوم آنکه دربارة ماهيت دين نـيست‌. شارما در توضيح روش‌ ديني‌ به ترتيب دو گام سلبي و ايجابي برمي‌دارد.

تفسیر و هرمنوتیک

بی‌گمان‌ کشف‌ و شناخت نصوص دینی دینی در ادوار مختلف تـاریخی تـنها مـحدود به قرآن و عالم‌ اسلام نبوده است و در این میان تجربه‌های گرانبها و بس بزرگی در‌ زمینه‌های مختلف پدیـد آمده‌ است؛چه‌ این که تفسیر نصوص،محدود به قرآن نیست و شامل کشف و پرده برداری از مـعانی روایات اسلامی نیز مـی‌گردد کـه از آن تعبیر به فقه الحدیث می‌شود؛همچنین نصوص اسلامی گذشته و کتب دیگر ادیان را نیز دربر دارد و در آن عرصه تلاش‌های زیادی در امر تفسیر انجام گرفته است

گرایشهای اجتماعی در تفسیر پرتوي از قرآن

تفسیر اجتماعی یکی از گرایش های مهم و تأثیر گذار در دانش تفسیر قرآن کریم در دوره معاصر است. طالقانی یکی از پیشگامان نهضت احیاگری و اصلاح دینی و از پیشگامان بازگشت به قرآن و از مروجان تفسیر اجتماعی در ایران است....

دیالوگ، فرهنگ ها و مذهب در آموزش محیط و فراتر از آن

چهارمین همایش آموزش مذهبی در منطقه‌ی اسکاندیناوی (NCRE2017) - مکان: مدرسه¬ی الهیات و مدرسه¬ی علوم کاربردی و تربیت معلم، دانشگاه فنلاند شرقی، کمپوس جانسو - 12 تا 15 ژون 2017

بنیاد الوالید

مرکز ادبی الوالید در ادینبورگ از طریق پژوهش و پروژه¬های نوآورانه درک بهتری از اسلام و فرهنگ اسلامی را تشویق می‌کند.

تحول از طریق بافت: دگرگونی مکتب‌های بودیسم و مشروعیت آنها

کارگاه آموزشیِ «تحول از طریق بافت: دگرگونیِ مکتب‌های بودیسم و مشروعیت آنها» در سال میلادیِ آینده در روزهای 24 و 25 مارس برگزار خواهد شد.

بنیاد سیاسیِ مسیحی برای اروپا

«بنیاد سیاسی مسیحی برای اروپا (CRFE)» انجمنی است که به‌ منزله‌ی بنیادی سیاسی برای «جنبش سیاسی مسیحیان اروپایی (ECPM)» عمل می¬کند.

بازاندیشیِ نقش باورهای مذهبی در پیدایش مدرنیته

30 می تا 1 ژوئن 2017- دانشگاه آمریکایی بلغارستان

انجمن اروپاییِ مطالعات دین و محیط زیست

تاریخچه: در سال 2003، گروهی از پژوهشگران در اروپا تصمیم گرفتند پروژه¬ای مشترک در موضوع «محیط، شهروندی و دین» تدوین کنند. این مجموعه متشکل از 74 پژوهشگر جوان و سرشناس از 24 دانشگاه و مؤسسه از 11 کشور در اروپا و روسیه بود و مدیریت آن را سیگرد برگمن در بندر تروندهایم برعهده داشت.

اقلیت‌های شیعه در دنیای معاصر: مهاجرت، فراملی‌گرایی و چند¬محلی¬گرایی

همایش «اقلیت‌های شیعه در دنیای معاصر: مهاجرت، فراملی‌گرایی و چندمحلی‌گرایی» بیستم و بیست و یکم می امسال (2016) در دانشگاه چستر در بریتانیا برگزار شد. در اطلاعیه‌ی این همایش می‌خوانیم...

دین و سیاست‌گذاریِ عمومی

دیدگاه‌هایی که سکولاریسم را مرحله‌ای ناگزیر در پیشرفت جوامع می‌دانند هرچه بیش‌تر مقبولیت خود را از دست می‌دهند و درعوض این نگرش هرچه بیش‌تر تقویت می‌شود که دین بخشی حذف‌ناشدنی از حیات عمومیِ‌ انسان‌ها ست....

اسلام و آینده‌ی رواداری: یک گفت‌و گو

افراطی‌گری‌هایی که در دهه‌های اخیر گاهی به نام اسلام انجام شده هرچه بیش‌تر اسلام را موضوع بحث و گفت‌وگو کرده است. کتاب «اسلام و آینده‌ی رواداری: یک گفت‌وگو» که انتشارات دانشگاه هاروارد در مجموعه‌ی کتاب‌های کم‌حجم منتشر کرده است متن گفت‌وگویی میان سام هریس و ماجد نواز درباره‌ی نسبت اسلام با صلح و رواداری است.

معرفی کتاب "الدين وأسئلة الحداثة" - عبدالجبار الرفاعي

رفاعی در اين کتاب مجموعه مصاحبه¬هايش با چهار انديشمند معاصر را به رشتة تحرير درآورده است. اين چهار نفر عبارتند از: محمد ارکون، عبد المجيد شرفي، حسن حنفي و مصطفى ملکيان. سبب گزينش اين چهار نفر اشتراکشان در لزوم تجديد نظر در دين و فهم متون دينی با رويکرد تاريخی¬گری، هرمنوتيکی، علوم اجتماعی و توجه به واقع است.

معرفی کتاب "تحقيق ما للإلحاد من مقولة" - محمد المزوغي

نقد نظريات پاره ای انديشمندان اروپايی و در رأس آنان دو فيلسوف ايتاليائي جاني واتيمو (Gianni Vattimo) (1936ـ) و بنديتو کروچه (Benedetto Croce) (1856ـ1952) است که معتقد به وجود خدا هستند. مزوغی مزوغی معتقد است امروزه انسان به راحتی می تواند بگويد خدایی وجود ندارد....

معرفی مسائل معاصر اسلام، نوشتۀ اسماء افسرالدین

این کتاب را انتشارات دانشگاه ادینبورگ در سال 2015 و در 288 صفحه منتشر کرده است. این کتاب جلد چهارم از مجموعۀ 30 جلدی «مطالعات اسلامی جدید ادینبورگ» است. در این مجموعه به معرفی و بررسی مسائل اساسی اسلام پرداخته می‌شود.

نگاهی به کتاب «خداباوری و دانشمندان غربی معاصر» نوشته دکتر مهدی گلشنی

کتاب خداباوری و دانشمندان غربی معاصر گامی مناسب برای آشنایی با مسائل علم و دین در لبه‌های دانش معاصر غربی است و مصداقی عالی از این امر به شمار می‌رود که نویسندگانی که سعی دارند به حوزه ظریف و پرپیچ‌وخم علم و دین بپردازند، باید بر محتوای علمی مربوطه مسلط باشند....

مصاحبه با پروفسور آنگلیکا نویویرت

پروفسور آنگلیکا نویویرت اشاره می‌کند که این ادعا که اسلام فاقد نوعی روشنگری است، کلیشه‌ای قدیمی است و...

تأملی در «حرکة الأصلاح الشیعی»

اين مقاله قـسمت بسيار کوتاهى از تحقيق ارزشمند سرکار‌ خانم صابريتا ميرفان (Subrina Meruin) محقق فرانسوى است که نخست بـه زبان فرانسوى نگاشته شـده و سـپس هيثم الاٌمين در سال 2003 به عربى آن را در دارالنهار للنشر بيروت نشر داد.

تکفیرگرایی و داعش از نگاه سلفیان معاصر

در حال حاضر در خصوص سلفیان و وهابیان و نسبت آنها با داعش و دیگر گروه های تکفیری ، خلط هایی صورت می گیرد که این بحث به بهانه ی کتابی تازه انتشاریافته از سوی وهابیان با عنوان ...

روشنفکری دينى در دهه شصت

اين نوشته به بخشیاز کارنامه روشنفکرى اسلامى حوزه علمیه قم، در دهه شصت، يعنى روند شکل گيرى نواندیشی دینی در قالب نشريه «حوزه» در دهه شصت، می پردازد. روشن اندیشی دینی هر چند مفهوم جدایی از هر حرکت روشنفکری دینی دیگر، ندارد و خود را جدا نمی داند،.....

پلانتینگا و عقلانیت اعتقاد دینی

‌ ‌‌‌ارتـباطات‌ میان فلسفه و مسیحیت در طول بیست قرن آینه تمام‌نمایی از تضاد و تنش‌ منازعه‌ پیلاطوس بـا ایـن ادعـای مسیح است که ...

بررسی و نقد "نظریه های دولت در فقه شیعه"

این مقاله در 16 مورد کتاب نظریه های دولت در فقه شیعه از محسن کدیور را بررسی و نقد می کند.

ارتباط فلسفه سياسى و فقه سياسى

روش شناسی فقه سیاسی و فلسفه سیاسی هرچند به هم متفاوت است، ولی این دو رشته علمی از جهاتی با هم قابل مقایسه اند.

دین و جامعه‌ی مدنی

پروژه‌ی دین و جامعه‌ی مدنی یک برنامه‌ی پژوهشی در بنیاد فرهنگ و جامعه در دانشگاه ناوارا در اسپانیا است...

گروه پژوهشی انثروپ

انثروپ یک گروه پژوهشی در دانشکده‌ی یزدان‌شناسی و مطالعات دین در دانشگاه لوون در بلژیک است و ...

آکادمیِ آمریکاییِ دین

آکادمیِ آمریکایی دین در سال 1909 تأسیس شده و هم‌اکنون بزرگ‌ترین بنیاد پژوهشی در حوزه‌ی مطالعات دین و موضوعات مرتبط در جهان است...

ادیان ابراهیمی و روابط میان‌ ادیان در گذشته و حال

در اطلاعیه‌ی این همایش می‌خوانیم ...

آینده‌ی چرخش یزدان‌شناختی

دوازدهم مارس 2016 مدرسه‌ی یزدان‌شناسی و فلسفه دانشگاه شهر دوبلین، ایرلند

مطهری وضرورت اصلاحات درحوزه فقاهت وروحانیت

درمورد آسیب شناسی روحانیت وانتقاد از عالمان دین وناآشنایی روحانیون به حوادث زمان آرای مطهری مبنایی تر وعمیق تر از دیگران است.

سرمقاله اصلاح اندیشه دینی

‌‌‌چـه‌بسا‌ سرشتِ آدمی بر صلاح، و گرایش ذاتی او به خیر باشد، با این‌ همه ...

نقش یسوعیان در علم

یسوعیان اعضای یک فرقه‌ی مذهبی اند که «انجمن عیسی» هم خوانده می‌شود و وابسته به فرقه‌ی کلیسای کاتولیک است...

معرفت‌شناسیِ تجربه‌ی دینی - مارک اون وب

این کتاب را نشر اسپرینگر در سال 2015 در 66 صفحه و در مجموعه‌ی «گزیده‌های اسپرینگر در مطالعات دین» منتشر کرده است...

آشتی‌دادنِ اسلام، مسیحیت و یهودیت

Reconciling Islam, Christianity and Judaism Islam’s Special Role in Restoring Convivencia Lovat, Terence, Crotty, Robert

تقابل میان عقل و وحی

گفتگو از: مصطفی مهریزی

فقه سياسي شيعه و نقش دوگانه مصلحت

مقصود از «مصلحت نظام» نزد حضرت امام، «مصلحت دولت اسلامي» است، نه صرف مصلحت نظام اجتماعي. هرچند مصلحت به اين معنا راهگشاي مشکلات دولت اسلامي به شمار مي رود، ولي چه بسا از جوانب نظري و عملي داراي ابهاماتي باشد.

دین و زبان تمثیلی

اشاره آنچه در پی می آید بخشی‌ از‌ کتاب‌ اسلام و مسیحیت در عـصر حـاضر (1983 مـیلادی) نوشته مونتگمری وات، اسلام شناس مشهور انگلیسی،‌ است. این کتاب به بررسی مسائلی می پردازد کـه امروزه دو دین بزرگ‌ جهانی، اسلام و مسیحیت،‌ مشترکاً‌ با آن مواجه اند. در این میان، ارتـباط علم و دین از جایگاه ویـژه ای بـرخوردار است. به خواست خدا، متن کامل این کتاب همراه با تعلیقات انتقادی به زودی در‌ اختیار ارباب معرفت قرارمی گیرد.

مبانی اجتهادی شیعه در فقه مصلحت

از مهم ترین مباحث اجتماعی فقه که زمینه های اجتهاد و چند و چون و کاوش در ادله و کیفیت احکام را بیش از هر بحث فقهی بوجود می آورد، توجه به عنصر مصلحت است. آيا مى توان گفت فقه در جهت منافع و مصالح دنيايى و مادّى بشر و بهبود زندگى و شادکامى انسان وضع شده.....

جهان‌وطنیِ اسلامی در عصر امپراتوری

گرچه مسلمانان در هند یک اقلیت اند اما اقلیتی بسیار پرجمعیت را شکل می‌دهند بطوری که هند پس از اندونزی بیش‌ترین جمعیت مسلمانان را در خود دارد. کتاب حاضر به این پرسش می‌پردازد که مسلمانان هند خود را چگونه تعریف می‌کنند.

تأملي در انديشه سياسي اسلام

پژوهش و تأمل در انديشه سياسى اسلام و تلاش براى‌ ارائه تفسيرى قابل قبول و دفـاع پذير از حاکميت دينى مشغله جدّى بسيارى از‌ انديشوران حوزوى و غير حوزوى‌ در‌ سال هاى اخير بـوده است. ترديدها و طرح سـؤال هـاى علمى و جدّى شدن علامت سؤال ها در برابر حکومت دينى و تلاش پاره اى از انديشوران حوزوى و غير حوزوى در راستاى ارائه مدل‌ هاى ديگر حکومتى و حيات دوباره فرضيه هاى مبتنى بر امکان صحت و درستى تفسيرهاى متعدد از حـاکميت دينى, بسيارى از دلسوزان به حاکميت دينى در شکل کنونى را به جستجو براى يافتن‌ تفسيرهاى‌ قانع کننده در باره حاکميت دينى در شکل کنونى آن و انحصار نوع صحيح حاکميت دينى در آن, وا داشته است.

تفکیک سنت واجب الاتباع از غیر

محمد تقی فاضل میبدی‌ موضوع سخن من،روند حقوق زنان در نظام‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایـران‌ است و ایـن‌که آیـا فاصله میان حقوق زنان در ایران اسلامی با اعلامیه‌ حقوق‌بشر و کنوانسیون‌های‌ مربوط به آن،بیشتر شده است یـا کمتر؟

نسبت میان اخلاق با شریعت

معارف دین بر سه بخش عقاید، اخلاق و احکام تقسیم می شود و در قرآن افزون بر این معارف بخش دیگری در جهت تبیین بیشتر همان معارف در قالب قصص ذکر شده است....
جدیدترین

تحلیل و بررسی تاثیر افکار اقتصادی و اجتماعی متفکران غربی بر ذهنیت رهبران مشروطه

چرا به اینجا رسیدیم؟

سطح توسعه انسانی در کشورهای اسلامی

پارادوکس نسبت ملیت، دین و تجدد

ادوار فقهی امام

انتشار کتاب فلسفه سياسي و روش شناسي با تأکيد بر جماعت گرايي و سازه انگاري

مکتب اعتراض به استبداد مذهبی تا قیامت با نام و یاد امام حسین(ع) بالنده و پاینده است

اشرافی گری، استبداد و فاصله طبقاتی زمینه قیام عاشورا

نويد رهايي و آزادي

پر بازدید

نگاهی به کتاب «خداباوری و دانشمندان غربی معاصر» نوشته دکتر مهدی گلشنی

سکولاریسم و سکولاریزاسیون

مهجوریت قرآن در جاهایی‌که باید شکوفاتر باشد، بیشتر است

مطهری وضرورت اصلاحات درحوزه فقاهت وروحانیت

تاریخمندی در نصوص دینی

انصاف و ادب گفت و گو در قرآن

پلانتینگا و عقلانیت اعتقاد دینی

تکفیرگرایی و داعش از نگاه سلفیان معاصر

فقه سياسي شيعه و نقش دوگانه مصلحت